بایگانی

۲۲ شهریور ۱۳۹۷

تفکرشناسی از«حلقه کیان» تا«حلقه نیاوران»

گفت‌وگو با محمدرضا تاجیک

آرمان- احسان انصاری: «حلقه نیاوران»؛ این نامی است که برخی از تحلیلگران سیاسی روی هسته اولیه شکل‌گیری دولت حسن روحانی گذاشته‌اند و معتقدند ریشه دولت روحانی در تفکرات تکنوکرات‌های نیاوران نشینی شکل گرفت که دارای مشی لیبرالیستی در اقتصاد و سیاست بودند. با این وجود هنوز هیچ کدام ادامه…

۰۷ شهریور ۱۳۹۷

وحی حق؛ در نقد تئوری رؤیای رسولانه

مصطفی حسینی طباطبایی

نه نجوم است و نه رمل است و نه خواب وحـی حـق، و الله أعلـم بالصّـواب (مولوی) پیشگفتار   چندی­ است که آقای دکتر عبدالکریم سروش تئوری تازه­ای درباره­ی «وحی نبوی» مطرح ساخته و آن را «رؤیای رسولانه» نامیده است. صاحب این قلم پیش از این در نقد تئوری ادامه…

۰۵ شهریور ۱۳۹۷

بحران‌های پیاپی در ساختار اجتماعی ایران

گفت‌وگو با سعید معین‌فر

اعتماد-مولود حاجی‌زاده: مسدود بودن مسیر گفت‌وگوی دو سویه و فقدان ساز و کار لازم برای پاسخگویی به جامعه می‌تواند به مرور فضا را به سمت بی‌اعتمادی اجتماعی و پس از آن انباشت نارضایتی اجتماعی و در نهایت به اعتراضات خیابانی سوق دهد؛ به نحوی‌ که از یک جا به ادامه…

۲۲ مرداد ۱۳۹۷

سوژه مرده است

رضا داوری اردکانی

یادداشت هایی که برای این مجله نوشته ام بیشتر درباره علم بوده و کمتر به وضع و مقام خرد و نسبتش با علم نظر شده است. این بار نیز صرفاً نظری به خرد در زمان کنونی انداخته ام تا هم حق صحبت هفتاد ساله با فلسفه را اندکی ادامه…

۱۱ مرداد ۱۳۹۷

نویسندگان ما فرزند عصرشان نیستند

گفت‌وگو با اکبر معصوم‌بیگی

شرق – پیام حیدرقزوینی: «جستارهایی درباره توماس مانِ» جرج لوکاچ تازه‌ترین ترجمه اکبر معصوم‌بیگی است که مدتی پیش توسط نشر نگاه منتشر شد. آن‌طور که از عنوان این کتاب هم برمی‌آید، این اثر شامل مقاله‌ها و جستارهایی است که لوکاچ درباره توماس مان نوشته و در آنها مهم‌ترین ادامه…

۰۲ مرداد ۱۳۹۷

وقتی مردم جلوتر از روشنفکرانشان گام برمی‌دارند

میزگردی با حضور هادی خانیکی و مقصود فراستخواه

ایران-مهسا رمضانی: دغدغه این روزهای برخی از صاحبنظران، کمرنگ شدن نقش مرجعیت‌های فکری- اجتماعی در جامعه است و بر این باورند که مردم در واکنش به مسائل جامعه حتی پیشگام‌تر از آنان حرکت می‌کنند. اگر این ادعا را بپذیریم آن وقت این پرسش مطرح می‌شود که این امر باید ادامه…

۲۳ تیر ۱۳۹۷

حدیث نواندیشان دینی

گفت‌وگو با سیدهادی طباطبائی

سید هادی طباطبایی، مؤلف کتاب «حدیث نواندیشان دینی؛ یک نسل پس از عبدالکریم سروش» است. طباطبایی در این کتاب، به پاره ای از آراء سه تن از روشنفکران دینی یعنی ابوالقاسم فنایی، آرش نراقی، و سروش دباغ پرداخته است. او معتقد است که هر کدام از این روشنفکران، ادامه…

۱۱ تیر ۱۳۹۷

پرخاش در تنگنا؛ تأملی بر مضمون و آداب بحث در میان فعالان سیاسی چپ

محمدرضا نیکفر

هرگاه میان فعالان سیاسی چپ بحث در می‌گیرد − که کسانی هستند به درجاتی اهل گفت‌وگو، کسانی که توانایی و تجربه نوشتن دارند و فرهیختگی سیاسی‌شان تا آن حد هست که قانع کردن را برای سیاست‌ورزی لازم بدانند – فورا دو چیز جلب نظر می‌کند: نخست خشونت کلامی ادامه…

۲۴ خرداد ۱۳۹۷

سایه اسرائیل بر رابطه تاریخی مسلمانان و یهودیان

حسن فرشتیان

پیش‌درآمد: به نظر می رسد اکنون رابطه مسلمانان و یهودیان، به شکل یک نزاع غیرقابل حلی درآمده است که محصول روند چالش های هزار و چهارصد ساله بین اسلام و یهودیت است. اما واقعیت چیست؟ آیا اسلام و یهودیت ناسازگاری مبنایی دارند؟ و آیا مسلمانان و یهودیان در ادامه…

۱۶ خرداد ۱۳۹۷

بحران فکری در دنیای اسلامی

گفت‌وگو با سیدحسین نصر

شرق- صباح مفیدی: سیدحسین نصر، نماینده مهم جریان موسوم به سنت‌گرایی است که تبار آن به رنه گنون و فریتهوف شوان می‌رسد. او در فلسفه علم و تاریخ علم از استادان دانشگاه هاروارد و مکتب جورج سارتن بهره برده است. در فلسفه اسلامی شاگرد علامه طباطبایی، محمدکاظم عصار و ادامه…

۰۵ خرداد ۱۳۹۷

بحران فکری در دنیای اسلامی

گفت‌وگو با سیدحسین نصر

شرق-صباح مفیدی: سیدحسین نصر، نماینده مهم جریان موسوم به سنت‌گرایی است که تبار آن به رنه گنون و فریتهوف شوان می‌رسد. او در فلسفه علم و تاریخ علم از استادان دانشگاه هاروارد و مکتب جورج سارتن بهره برده است. در فلسفه اسلامی شاگرد علامه طباطبایی، محمدکاظم عصار و سید ادامه…

۰۱ خرداد ۱۳۹۷

روشنفکری دینی چه می‌گوید؟

صدیق قطبی

به نظر می‌رسد در میان روشنفکران دینی به رغمِ همه‌ی اختلاف‌نظرها و تنوع تعابیر، می‌توان خطوط مشترک و جان‌مایه‌های یگانه‌ای یافت. در اینجا تلقّی خودم را از مشخصه‌های روشنفکری دینی تقریر می‌کنم: ▪یک. ادیان، کم و بیش فرزندِ ارتباط بنیانگذاران آن با ساحت معنوی جهان هستند و آنچه ادامه…

۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۷

اندیشه ‌ سیاسی چیست؟ عمل سیاسی کدام است؟

علیرضا علوی‌تبار

در پایان سال ۱۳۹۶ کتابی با مشخصات زیر از دکتر حسین بشیریه به چاپ رسید: «بشیریه، حسین (۱۳۹۶)، «احیای علوم سیاسی: گفتاری در پیشه سیاستگری»، تهران: نشر نی».دغدغه‌ای که کتاب مطرح می‌کرد بسیار مهم بود و ارزش آن را داشت که هرکس با توجه به توانش به این ادامه…

۰۵ اردیبهشت ۱۳۹۷

دولت بعدی احتمالا اصول‌گراست

گفت‌وگو با تقی آزادارمکی

شفقنا- * موفقیت آقای روحانی در انتخابات دوازدهم ریاست جمهوری به اذعان بسیاری کارشناسان و تحلیل گران سیاسی و آن هم در دور اول و با اختلاف نسبتا زیاد با دیگر رقبا شاید چندان قابل پیش بینی نبود همان گونه که انتخاب آقای روحانی در دوره یازدهم نیز ادامه…

۲۶ فروردین ۱۳۹۷

نسبت علم و دین

گفت‌وگو با حاتم قادری

محسن آزموده – بحث رابطه علم و دین موضوعی کلاسیک در مباحث فلسفی چند سده اخیر است. در ایران نیز از نیم سده گذشته نسبت علم و دین بطور جدی محل توجه روشنفکران و متفکران است. برخی بر جدایی این دو از یکدیگر سخن می‌گویند و گروهی از تعارض ادامه…

۱۴ فروردین ۱۳۹۷

«لیبرال- سوسیال دموکراسی» به مثابۀ هدف نهایی در گذار به دموکراسی

سیدعلی محمودی

اشاره گذار به دموکراسی از وضعیت استبدادی به سوی آزادی و عدالت، نیازمند دست یافتن به نظریه ای است که به عنوان غایت نهایی، آزادی و برابری را در سامانی برخوردار از سازگاری و انسجامِ منطقی و نیز کارآمدی ترسیم کند؛ در غیر این صورت، گذار به دموکراسی ادامه…

۲۱ اسفند ۱۳۹۶

دختران خیابان انقلاب، و ظهور نسل جدید کنشگران اجتماعی

نوشین احمدی خراسانی

پیش از آغاز حرکت «دختران خیابان انقلاب»، شاید بسیاری از ما تصور نمی‌کردیم که نسل جدید زنان بتواند در چنین ابعادی جنبش زنان‌ را به تحرک وادارد و بار دیگر گفتمان حقوق برابر زنان را در افکار عمومی به شکلی گسترده مطرح سازد. ایجاد چنین موجی به این ادامه…

۳۰ بهمن ۱۳۹۶

بار احزاب بر دوش دانشگاه بود

گفت‌وگو با مقصود فراستخواه

مرتضی شیری- دانشگاه در ایران از زمان شکل‌گیری آن که به دوران رضاشاه بر می‌گردد تا امروز همواره آبستن تحولات گسترده‌ای بوده است. هسته اصلی دانشگاه در ایران برای تربیت کادرهای اداری و نیروهای بروکراتیک شکل گرفته بود که بیش از هر چیز این مساله به دلیل آگاهی نداشتن ادامه…

۰۹ بهمن ۱۳۹۶

درباب حرف مفت

مصطفی ملکیان

آنچه درباره این کتاب خواهم گفت، نکاتی است که به گمان من هری فرانکفورت آنها را مفروض گرفته و در نتیجه آنها را بیان نکرده است، علت نیز آن است که نوشته فرانکفورت نخست به صورت یک مقاله منتشر شده است و به همین جهت بسیاری از مفروضات ادامه…

۰۴ بهمن ۱۳۹۶

گشایشِ دریچه گفت‌وگو؛ درآمدی بر گذار از جدل‌های ستیزنده به گفت‌وگوی همدلانه

مجید تولایی

ناتوان و گریزان چرا بسیاری از ما از گفت‌وگوکردن گریزانیم؟ چرا در انجام و پیشبرد گفت‌وگو با دیگران عموماً ناتوانیم؟ چرا تلاش‌هایمان در به‌‌سامان کردن گفت‌وگو با دیگران معمولاً به ناکامی می‌انجامد؟ چرا گفت‌وگوهایمان غالباً به تحکیم و تعمیق و توسعه روابط انسانی ما با دیگران منتهی نشده ادامه…

۰۱ بهمن ۱۳۹۶

محور توسعه نخبگان‌اند یا مردم؟

نقد روایت محمود سریع‌القلم از توسعه

ناقدان «روایت محمود سریع‌القلم» نیز – که روایت او را از سه منظر آکادمیک، اجتماعی و سیاسی نقد می‌کردند- آقایان دکتر عباس حاتمی، دکتر احمد توکلی و دکتر علیرضا علوی‌تبار بودند.

۱۷ دی ۱۳۹۶

حکمرانی در کلاس جهانی

محمود سریع‌القلم

در این گفتار که با هدف ارائه چارچوبی در مورد سیاست خارجی کشور نگاشته شده، نخست فرضیه‌ای در این مورد بیان می‌شود؛ سپس تصویری از وضعیت موجود ترسیم شده و متعاقب آن به مسیری که گوینده به عنوان دانشجوی علم سیاست معتقد به پیمودن آن در شرایط کنونی ادامه…

۱۳ دی ۱۳۹۶

نمودهای کُنشی یک انقلاب بی‌کُنش

محمدرضا نیکفر

این نوشته به این پرسش‌ها می‌پردازد: معنای رخدادهای خیزش دی‌ماه چیست؟ آیا ادامه خواهند یافت؟ آیا یک انقلاب آغاز شده است؟ آیا می‌توانند حرکت‌های اعتراضی را مهار و سرکوب کنند؟ نوشته برمی‌نهد که آنچه در اوایل دی‌ماه ۱۳۹۶ در خیابان‌های ایران جریان یافت کنش‌گری یک “انقلاب بی‌کنش” است ادامه…

۱۰ دی ۱۳۹۶

الهیات محیط زیست: فساد، رشوه، زلزله

گفت‌وگو با مصطفی محقق داماد

محسن آزموده- در هفتاد و دو سالگی محکم و استوار گام بر می‌دارد و ابایی ندارد که در هوای آلوده و سنگین این روزها که حتی در باغ موقوفات افشار نیز سینه را می‌آزارد و نور خورشید را کم‌رمق می‌کند، نیم ساعت جلوی خبرنگار و عکاس روزنامه بایستد. شمرده، ادامه…

۰۵ دی ۱۳۹۶

بن بست گفتمان اصلاحات

گفت‌وگو با محمدرضا تاجیک

اعظم ویسه:دکتر محمدرضا تاجیک ابایی از نقد صریح جریان اصلاح‌طلب ندارد. او معتقد است «عده‌ای از اصلاح‌طلبان یا شبه‌اصلاح‌طلبان جریان اصلاح‌طلبی را مسیری برای رسیدن به قدرت خود قرار دادند و تلاش کردند که به نام نامی اصلاح‌طلبی قله‌های قدرت را فتح کنند، از همین رو آنجایی که ادامه…

۲۹ آذر ۱۳۹۶

آیت‌الله منتظری چگونه پدری بود

گفت‌وگو با احمد منتظری

حسین جلالی: ۲۹ آذر ۸۸ یکی از کلیدی‌ترین و مناقشه‌برانگیزترین شخصیت‌های سیاسی معاصر ایران چشم از جهان فروبست. بحث‌های تاریخی درخصوص زندگی آیت‌الله منتظری هنوز هم از گردوغبارهای سیاسی رها نشده است. هشت سال از روز درگذشت این شخصیت انقلابی و حوزوی می‌گذرد و این‌بار به این بهانه ادامه…

۲۲ آذر ۱۳۹۶

آیا اسلام اصلاح‌پذیر است؟

یک بحثِ نوشتاری در ۹۵ تز

پیش‌گفتارِ مترجم: در حالِ ترجمۀ کتابِ «خوانش آرامی-سُریانی قرآن» اثر کریستوف لوکزنبرگ بودم که یکی از دوستانِ آلمانی‌ام خواندن کتابِ پیش روی شما را برای مطالعه به من پیشنهاد کرد. کتاب را با هیجان و لذت خواندم و تصمیم به ترجمه آن گرفتم. پیش از آغازِ ترجمه با ادامه…

۱۴ آذر ۱۳۹۶

فاعل مسئول متکی بر انگیختارهای درونی

محمدجواد غلامرضاکاشی

کتاب «هستی متن مقدس»، نوشته دکتر محمد محمدی گرگانی، که توسط نشر نی، در سال ۱۳۹۵ منتشر شده کتاب کم حجمی است، با زبانی ساده نوشته شده و مشخصات یک اثر استاندارد دانشگاهی را ندارد. اما به نظر من «آنی» در صورت بندی ساده و روان این کتاب ادامه…

۰۵ آذر ۱۳۹۶

چگونه از شر تعصبات ذهن خلاص شویم؟

بهمن شهری

شهروند قرن بیست و یک بودن سلسله مهارت‌هایی می‌طلبد. مناسبات جهانی در قرن بیست و یک، هر روز پیچیده‌تر می‌شود. پاسخ بسیاری از پرسش‌ها بلی یا خیر ساده نیست. هر روز اطلاعات جدید مسائل را دگرگون می‌سازد. پیچیدگی امور بدان معناست که باید مهارت‌های پیچیده‌تری را فرا بگیریم ادامه…

۳۰ آبان ۱۳۹۶

هدف نسل جدید خودِ عیش است

گفت‌وگو با محمد صنعتی

بامداد لاجوردی- محمد صنعتی روانکاوی است که سال‌ها درباره «فرهنگ مرگ در ایران» سخن گفته است. این صاحب‌نظر حوزه روانشناسی ایده خود را در قالب مقاله‌های علمی و گفت‌وگوهای مطبوعاتی دنبال می‌کرده است. «سیاستنامه» نیز گفت‌وگوی خود را با او از فرهنگ مرگ آغاز کرد و از او ادامه…