بایگانی

۰۱ مرداد ۱۳۹۶

اگر دکتر شریعتی اکنون حضور می داشت

حسین پایا-علی پایا

چکیده: هدف اصلی این مقاله بازسازی بخش هایی از دیدگاههای دکتر شریعتی با نظر به برخی از مسائلی است که برای نسل فعلی مسلمانان اهمیت یافته است. هر نوع بازسازی البته بالضروره گزینشی است. رویکرد دو نویسنده این مکتوب در بازسازی مورد نظر متکی به چارچوب نظری عقلانیت ادامه…

۲۶ تیر ۱۳۹۶

موانع عقلانیت اجتماعی در جامعه ایرانی

گفت‌و‌گو با مقصود فراست‌خواه

آخر هفته گذشته بار دیگر حجم زیادی از داوطلبان آزمون سراسری و متقاضیان ورود به دانشگاه در کنکور سراسری شرکت و توانایی خود را برای تصاحب صندلی های برتر دانشگاهی امتحان کردند؛ آزمونی که درصد توزیع داوطلبان در رشته های مختلف آن بسیار ناهمگون بود و نشان از ادامه…

۲۰ تیر ۱۳۹۶

در ایران انقلاب اجتماعی رخ داد

گفتگو با تقی آزاد ارمکی

  انتخابات ریاست جمهوری در کشور به پایان رسید اما فضای انتخاباتی در کشور هنوز ادامه دارد. در نگاه اول، یک طرف پیروز و طرف دیگر، بازنده انتخابات گذشته می‌باشند اما در نگاه کلان، اثرات اجتماعی هر انتخابات بیش از تاثیر در حوزه سیاسی، جامعه را درگیر خود ادامه…

۱۳ تیر ۱۳۹۶

علی شریعتی و افت انرژی اوتوپیایی

محمدرضا نیکفر

قرار بود یادداشتی بنویسم درباره درک علی شریعتی از پروتستانتیسم. پیشتر در مقاله‌ای اندکی به این موضوع پرداخته بودم.[۱] به نظرم رسید که بنویسم که علی شریعتی پروتستانتیسم را از منابع دست اول نمی‌شناسد و با تاریخ دقیق آن آشنا نیست؛ کلیشه‌ای را از منابع دست چندم برگرفته ادامه…

۰۶ تیر ۱۳۹۶

متنی منتشر نشده از آیت‌الله منتظری پیرامون ولایت‌ فقیه

اشاره: در سال ۱۳۸۳ برای ساخت برنامه‌ای رادیویی درباره ولایت فقیه از جمله با سید محمد حسین فضل الله، از علمای درگذشته لبنان، در خانه‌‌اش مصاحبه کردم. مصاحبه تلفنی با آیت الله منتظری دشوار بود. پرسش‌هایم را برای ایشان فرستادم. ایشان پاسخ‌ها را فکس کردند. در برنامه رادیویی ادامه…

۲۶ خرداد ۱۳۹۶

تصویر اسطوره‌ای و عقلانی از امام علی (ع)

حسن محدّثی گیلوائی

سرآغاز: شیعیان، علی ابن ابی‌طالب -پسرعمو و داماد کوچک پیامبر- را جانشین او می‌دانند و معتقد‌اَند مسلمانان صدر در عدم انتخاب ایشان به جانشینی پیامبر دچار انحراف شده‌اند. در طول تاریخ طولانی تشیع، در میان شیعیان تصویر و تصورهای بسیار متفاوتی از شخصیت ائمه به‌ویژه از شخصیت امام ادامه…

۱۹ خرداد ۱۳۹۶

اخلاق مواجهه با تروریسم

محمدمهدی مجاهدی

مغاک تروریسم نو با گستاخی حالا از نزدیک‌ترین فاصله‌ی ممکن چشم در چشم ما ایرانیان دوخته است. مدتی بود که ما هم در گوشه‌گوشه‌ی منطقه‌ی خاورمیانه چشم در چشم سایه مغاک تروریسم نو دوخته بودیم. نیازی به مرور نیچه و فهم او از تهدید و فاجعه نیست تا ادامه…

۱۶ خرداد ۱۳۹۶

فراز و فرود جنبش های اجتماعی

گفت‌وگو با سعید مدنی

سعید مدنی را بسیاری به واسطه ی مقالات و تحقیقات میدانی که در زمینه ی آسیب های اجتماعی انجام داده می شناسند و تا پیش از این کتابهایی از ایشان با موضوعات محوری چون «زنان در ایران و جهان»، «فقر» ، «اعتیاد» ،«جامعه شناسی روسپیگری » ، «جماعت ادامه…

۱۳ خرداد ۱۳۹۶

ده شایعه بزرگ درباره اسلام

مسعود صادقی

کم‌وبیش همه ما تاکنون با شایعات یا به تعبیر اهل حوزه شبهاتی راجع به ادیان بالأخص اسلام مواجه شده‌ایم. شاید برخی یا بسیاری، برخی یا بسیاری از این افسانه‌ها و شایعات را ناخواسته باور کرده باشند. به نظر می‌رسد بر مبلغان مذهبی یا جوانان ایرانی و با ایمانی ادامه…

۰۱ خرداد ۱۳۹۶

چرا باید ایران را دوست داشت؟

مرتضی مردیها

محمدعلی فروغی، سیاستمدار ادیب و دیپلمات پژوهشگر برجسته در گفتاری که در یادنامه مدی در بمبئی منتشر شد (١٣٠٩ خورشیدی) به این پرسش پرداخت که «ایران را چرا باید دوست داشت؟» و نوشت: «در نظر من علاقه ملیت با احساسات بین‌المللی و وطن‌پرستی و با حب نوع بشر ادامه…

۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۶

بلوغ و اخلاقی سیاسی در مناظره‌ها وجود ندارد

گفت‌وگو با مقصود فراستخواه

اخلاق سیاسی جوامع چگونه تعریف می شود؟ آیا بی اخلاقی سیاسی یک اپیدمی است؟ آیا از درون دموکراسی که دستاورد بشری محسوب می شود پوپولیسم بیرون می آید؟ دکتر مقصود فراستخواه جامعه شناس، پوپولیسم را صورت وارونه ای از دموکراسی می داند و معتقد است: از داخل ادای ادامه…

۰۲ اردیبهشت ۱۳۹۶

شوراها از سه منظر: تضادگراها، عمل‌گراها و جنبش‌گراها

سعید مدنی

مقدمه: دو انتخابات ریاست جمهوری و شوراهای اسلامی شهر و روستا در پیش است. ناظران سیاسی و اجتماعی در مورد اهمیت و آثار نتایج هریک از دو انتخابات پیش رو اتفاق نظر ندارند. اکثریت هر دو گروه اصلاح طلب و اصولگرا اهمیت بیشتری برای نتایج انتخابات ریاست جمهوری ادامه…

۲۶ فروردین ۱۳۹۶

فقه اسلامی و کُمیت لنگ روشنفکران دینی

عمادالدین باقی

  در سالگرد درگذشت دانشمند والامقام مرحوم احمد قابل هستیم که خلاء فقدان ایشان به زودی‌ها جبران نمی‌شود. انتخاب موضوع بحث متناسب است با دغدغه‌ای که او داشت و درادامه راه او و کار اوست. سالهاست رویکردهای مختلفی از اغراق تا نفی کامل در خصوص فقه مطرح می‌شود. ادامه…

۲۳ فروردین ۱۳۹۶

قرآن پلورالیسم دینی را می‌پذیرد

گفت‌وگو با بهاءالدین خرمشاهی

نسبت قرآن با پلورالیسم دینی، سؤال دشواری است که بنیادگرایان و شمول گرایان و کثرت گرایان مسلمان و غیرمسلمان پاسخ های متفاوتی به آن می دهند. در میان مسلمین، احتمالاً تلقی فراگیرتر این است که قرآن با کثرت گرایی دینی موافقتی ندارد. برخی از روشنفکران دینی جامعه ی ادامه…

۱۹ فروردین ۱۳۹۶

طبقه متوسط بحران‌های اجتماعی را حل می‌کند

گفت‌وگو با تقی آزاد ارمکی

طبقه متوسط به‌عنوان طبقه‌ای که بیشترین جمعیت جامعه را تشکیل می‌دهد، همواره مورد توجه جامعه‌شناسان قرار دارد. تعاملات این طبقه با طبقات بالا و پایین خود، مناسبات درونی خود این افراد، جایگاه آنها در جامعه، نقشی که برعهده دارند و وظیفه‌ای که بر دوش می‌کشند، همواره از موضوعات ادامه…

۱۴ فروردین ۱۳۹۶

دموکراسی مجازی

گفت‌وگو با محمدامین قانعی راد

گرچه واژه «گسست نسل‌ها»، نزدیک به دو دهه است که در فضای گفت‌وگویی ایران مطرح شده اما پدیده‌ای است کهن که اغلب نیز عرصه کشمکش زندگی بشر بوده است. شاید بتوان گفت در کشور ما شکاف میان نسل‌ها هنوز به معنای واقعی ایجاد نشده اما کشمکش بین نسلی ادامه…

۰۵ فروردین ۱۳۹۶

روشنفکری دینی و آغاز و انجام آن

محمدرضا نیکفر

این نوشته گزارشی است درباره نواندیشی و روشنفکری دینی، اینکه این جریان چگونه آغاز شد و اکنون چگونه به یک مرز رسیده است.[۱] در اصل می‌‌خواستم با بحثی درباره زیست فکری دوگانهٴ روشنفکری دینی − که اینک قسمت کوچکی از این نوشته را می‌‌سازد −، به انتقادهای سروش ادامه…

۲۷ اسفند ۱۳۹۵

پله‌های کنجکاوی: «گفت و گویی دربارۀ فروغ فرخزاد»

سروش دباغ / محمدرضا واعظ شهرستانی

در این گفت و گو در ابتدا دربارۀ برخی از مباحث مهم این دو مقاله بحث می‌شود. همچنین، در ادامه دربارۀ برخی از مهم‌ترین مؤلفه‌های اگزیستانسیالیستی شعر فروغ گفت و گو شده است و این مسئله مورد واکاوی قرار گرفته است که آیا اصولا تفاوتی میان توصیف صرف دغدغه‌های وجودی یک شاعر و یا نویسنده با هنگامی که به خوانشی اگزیستانسیالیستی از او می‌پردازیم وجود دارد و یا نه

۲۲ اسفند ۱۳۹۵

زمینه‌ها و دلالت‌های اجتماعی طرح و تطور ایده ولایت فقیه

علی اشرف فتحی

امام خمینی ولایت فقیه را بدیهی‌تر از آن می‌داند که بخواهد برای آن دلیلی بیاورد. بنابر این از «مؤید» به جای «دلیل» بهره می‌گیرد. در دانش فقه، هرگاه مسأله‌ای روشن و غیر قابل خدشه باشد، می‌توان از برخی متون ضعیف روایی نیز برای تقویت آن بهره برد که به چنین روایت ضعیفی «مؤید» گفته می‌شود

۱۵ اسفند ۱۳۹۵

قدرت یعنی حضور همگان

محمدجواد غلامرضا کاشی

اغلب فیلسوفان دیگر مغرب زمین مثل پوپر، سارتر و… کسانی هستند که در سنت‌های فکری مشخصی جای دارند. اما آرنت، جزو فیلسوفانی است که حقیقتا معلوم نیست به چه سنتی تعلق دارد و از این نظر ویژه و منحصر به فرد است. البته آرنت، فیلسوف سخت و پیچیده‌نویسی ادامه…

۱۱ اسفند ۱۳۹۵

پوپر خیلی دشمن دارد

گفت‌وگو با سیامک عاقلی

کارل پوپر (١٩٩۴- ١٩٠٢م.) فیلسوف اتریشی-بریتانیایی را عموما به عنوان یکی از بزرگ‌ترین فیلسوفان علم سده بیستم می‌شناسند. پوپر در فلسفه علم به خاطر مخالفتش با دیدگاه‌های استقراگرا در روش علمی و پیشنهاد ابطال‌گرایی شناخته شده است. آنچه اما پوپر را برای ایرانیان مهم کرده، نظریات سیاسی و ادامه…

۰۷ اسفند ۱۳۹۵

حقوق بشر اسلامی نمی‌شود، اما مسلمانان باید آن را بپذیرند

گفت‌وگو با محمد مجتهدشبستری

اینکه ما بیاییم یک برنامه‌ی بیست ساله بنویسیم، که سراپایاش استفاده از تجارب بشری است، بعد این را به شورای نگهبان بدهیم که آنرا رفوگری و وصله‌دوزی کند، آیا با این کار، این برنامه از هویّت فلسفی، علمی و تجربه‌ای بیرون می‌آورد و خروجی آن، مستنبط از کتاب و سنّت می‌شود

۰۵ اسفند ۱۳۹۵

جامعه کم آب و پراکنده

محمدعلی همایون کاتوزیان

تازه ٢٠سالم شده بود که رفراندوم انقلاب سفید در ایران برگزار شد و عموم مخالفان رژیم سابق را در بهت و حیرت فرو برد. تا آن زمان اجماع موردنظر بر این بود که ایران اساسا جامعه فئودالی است. پس چگونه ممکن بود کسی که رییس و نماد آن ادامه…

۳۰ بهمن ۱۳۹۵

خسته از دین

علی زمانیان

در گفتار برخی از افراد و به ویژه در میان نسل جوان، با پدیده ای مواجه می شویم که می توان نام آن را “خستگی از دین” نام نهاد. خستگی از دین، واکنشی است طردگرایانه نسبت به هر چه رنگ و بوی دین دارد. از آن چه در ادامه…

۲۶ بهمن ۱۳۹۵

فروغ فرخزاد به‌ روایت ابراهیم گلستان

چهل مایل جنوب لندن، ابراهیم گلستان نود و چهار ساله در عمارتی زندگی می‌کند که از بیرون بیشتر شبیه قصری است متعلق به قصه‌ی پریان، بنایی که انگار در فیلم هری‌پاتر دیده باشید. ساختمان را ادوارد میدلتون باری – معمار انگلیسی – در سال ۱۸۷۱ در این دهکده ادامه…

۲۶ بهمن ۱۳۹۵

فاشیسم واکنشی به چپ

گفت‌وگو با مهدي تديني

روشنفکران از صدای گام‌های خزنده و آرام روح سرگردان دیگری سخن می‌گویند که این‌بار نه فقط اروپا که سراسر جهان را تهدید می‌کند: فاشیسم. شاهد مثال نیز ظهور راست‌افراطی در اروپا، مساله برگزیت، رشد افراط‌گرایی و قدرت گرفتن ترامپ در امریکاست

۱۶ بهمن ۱۳۹۵

در فضیلت دروغ

عقیل دغاقله

چرا دروغ در یک جامعه رواج می یابد؟ و چگونه می شود که افراد نه تنها دیگر به دروغ حساسیتی نشان نمی دهند٬ بلکه بخشی از زندگی روزمره آنها می شود. بالطبع همانند هر پدیده اجتماعی دیگر٬ «دروغ» نیز از عوامل مختلفی تغذیه می شود و در این ادامه…

۰۹ بهمن ۱۳۹۵

و

نوشته‌هایم نه خوب می‌کند، نه می‌کشد!

گفت‌وگو با هوشنگ مرادی کرمانی

نوشتن داستان مثل این است که بخواهید سوار اسب شوید. با خواندن صدها کتاب، اسب سواری یاد نمی‌گیرید مگر اینکه واقعا سوار اسب شوید. اسب هم چموش است و به سختی تن به سواری شما می‌دهد ولی وقتی کمی با آن کار کنید و آشنا شوید، این اسب چموش زیر پای‌تان هموار می‌شود

۰۴ بهمن ۱۳۹۵

نسبت ما با دیدگاه‌های هابرماس

گفت‌و‌گو با مسعود پدرام

بگذارید از اینجا آغاز کنم که من چرا سراغ هابرماس رفتم. چرا من که در مسیری به دنبال افرادی مثل سحابی و پیمان می‌رفتم و بعدها این مسیر با نام ملی-مذهبی تشخص یافت، به‌یک‌باره سراغ هابرماس رفتم. این در حالی است که در ایران کمتر از هابرماس متنی خوانده شده و بیشتر در مورد آن صحبت شده، حتی در میان درس‌خواندگان دانشگاهی که از هابرماس می‌گویند

۲۵ دی ۱۳۹۵

آیا خطاب‌های تند قرآن و سنتْ مجوزی برای توهین کردن به دیگران است؟

محمدمهدی مجاهدی

چندی پیش از جناب ابراهیمی دینانی نقل شده بود: «جامعه احمق است. نسل امروز هم به دو دلیل احمق است: تراکم اطلاعات، رفاه بیش از حد. جوانها سوسول شده اند.» سخن درشتی است. اما این‌جا فعلاً به محتوای این نقل قول و دقت نقل و صحت انتساب آن ادامه…