بایگانی

۳۰ خرداد ۱۳۹۸

هرمنوتیک و خوانش نواندیشان دینی از متن مقدس در ایران معاصر

فرهاد خسرو خاور، محسن متقی

اگر سال های دهه  ۱۳۷۰ را دوران شکوفایی و رشد جریان روشنفکری دینی در ایران بدانیم از اواخر دهه ۱۳۸۰ دوران کم رنگ شدن، افول و کسوف این جریان آغاز شد. اندیشیدن در باره این گروه از روشنفکران و چون و چرا در بابِ فراز و فرود آن، ادامه…

۱۰ خرداد ۱۳۹۸

با انقلاب اسلامی، فرایند تشکیل دولت-ملت مدرن در ایران به هم ریخت

داریوش آشوری

پرسش درباره‌ی مسایل بنیادی ایران، و تعریف هویت ملی را این بار با داریوش آشوری، زبان‌شناس و پژوهشگر فلسفه‌ی سیاسی مطرح کرده‌ایم. در این گفتگو به مفهوم ایرانیت، دولت-ملت و پیوند آن با مذهب، زبان و فرهنگ در ایران پرداخته‌ایم. به نظر شما آیا ایران مسئله‌ای بنیادین دارد؟ ادامه…

۰۱ خرداد ۱۳۹۸

نقش روشنفکر در عرصه عمومی

حسین پایا، علی پایا

«وضعیت روشنفکری در ایران» مدتی است که مورد بحث و بررسی اهالی اندیشه قرار می‌گیرد و نظرات متفاوتی پیرامون آن وجود دارد؛ برخی به بی‌اثری آن در این روزها نظر می‌دهند و برخی هم معتقدند حتی بیش‌ از پیش فعال و اثرگذار شده است. از این رو، این ادامه…

۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۸

بازخوانی اخلاقیِ مسئلۀ گوشت‌خواری در عرفان اسلامی

محسن شعبانی، سروش دباغ

چکیده گیاه‌خواری یک سنت شرقی است. اعتقاد بر این است که شکل‌گیری این سنت در غرب، چه در میان فیلسوفان اخلاق و چه در میان مردم عادی تحت‌تأثیر آموزه‌های آیین بودا و دین هندو شکل گرفته است. بر اساس این نگاه، خوردن گوشت مستلزم نقض یک قاعدۀ اخلاقی ادامه…

۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۸

فرجام یک عشق ـ نامه دختر تَرسا به فریدالدین عطار نیشابوری

نامه‌ی تِرسای قدیس به فریدالدین عطار نیشابوری در واقع خوانش داستان تحسین‌شده‌ی «شیخ صنعان و دختر ترسا» از نگاه زن قصه است. قدیس تِرسا در این نامه‌ی تاریخی، ماجراهایی را شرح می‌دهد که طی ۲۳ سال پس از بازگشت شیخ صنعان از روم به مکه، و تنها شدنِ ادامه…

۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۸

چگونه در مسیر توسعه عقب ماندیم؟ نخبگان مصلح تنهایند

علی رضا قلی

«جامعه‌شناسی نخبه‌کشی» اکنون به چاپ چهل‌ویکم رسیده است و همچنان با شمارگان بالا منتشر می‌شود. علی رضاقلی نخستین‌بار در سال۷۷ این کتاب را منتشر و این سؤال را مطرح کرد که آیا تغییر و اصلاح در ساخت و بافت جوامع به‌دست نخبگان و از بالا انجام می‌شود یا ادامه…

۰۴ اردیبهشت ۱۳۹۸

در نقد اندیشه های الهیاتی سروش:

سروش به طبیعی کردن حداکثری دین روی آورده است

ابوالقاسم فنایی

ابوالقاسم فنایی استادیار دانشکده فلسفه دانشگاه مفید در نشست «بررسی و نقد الاهیات دکتر عبدالکریم سروش» در دانشگاه مفید قم، به نقد آرای الاهیاتی عبدالکریم سروش پرداخت. فنایی در ابتدای ارائه خود گفت: در خوانش دین شناسانه سروش نقش عوامل ماوراء الطبیعی به حداقل ممکن رسیده و نقش ادامه…

۲۸ فروردین ۱۳۹۸

هرمنوتیک و خوانش نواندیشان دینی از متن مقدس در ایران معاصر

فرهاد خسرو خاور، محسن متقی

اگر سال های دهه  ۱۳۷۰ را دوران شکوفایی و رشد جریان روشنفکری دینی در ایران بدانیم از اواخر دهه ۱۳۸۰ دوران کم رنگ شدن، افول و کسوف این جریان آغاز شد. اندیشیدن در باره این گروه از روشنفکران و چون و چرا در بابِ فراز و فرود آن، ادامه…

۲۸ اسفند ۱۳۹۷

رام‌کردن زن سرکش؛ خوانشی فمینیستی از آیه ۳۴ نساء

زمانه مفیدی

مطالعات فمینیستی در حوزه اسلام درباره هیچ آیه‌ای بیش از آیه جنجالی نساء ۳۴ بحث نکرده است. دلیل آن هم کثرت برداشت‌های حقوقی و اجتماعی است که از آیه شده است. برداشت‌هایی که پایه و اساس اکثریت نابرابری‌های جنسیتی در فقه اسلامی است. نابرابری‌هایی از قبیل: محدودیت در ادامه…

۲۰ اسفند ۱۳۹۷

دین و دولت در عصر پسا اسلام گرایی

مجتبی‌ مهدوی

  اسلامیسم و دولت دینی   دولت دینی ایده محوری گفتمان اسلام گرایی است. اما اسلام گرایی چیست؟ اسلامیسم را با سه رویکرد می‌توان ارزیابی کرد. رویکرد نخست، اسلام گرایی را پدیده ایی مطلقاً سنتی‌ تعریف می‌کند. در این دیدگاه، اسلام گرایی محصول منطقی‌ سنت اسلامی است. خاستگاه ادامه…

۳۰ بهمن ۱۳۹۷

جهدِ کم توفیقِ عقلایِ قم

در میان علما و فقهای قم، هستند روحانیونی که به صراحت، حکم به تعطیلی عقل می­دهند و از آن پروایی ندارند. پشت پا به فلسفه و عرفان و هر برساخته­ ی بشری می­زنند، روی خوشی به علم و دانشِ جدید نشان نمی­دهند و مؤمنان را از در افتادن ادامه…

۲۲ بهمن ۱۳۹۷

بحران ونزوئلا و شکست چاوزمو

مهدی نوربخش

مطالعه ونزوئلا و دولت چپ گرا و پوپولیستی این کشور در زمان چاوز و مادرو و در حال حاضر که این کشور با بحرانهای بزرگ، سیاست ناموفق و یک دولت کاملا شکست خورده (Failed State) روبروست، برای فعالان سیاسی در عرصه سیاست کشورما ایران به دو دلیل بسیار ادامه…

۰۷ بهمن ۱۳۹۷

تضادهای قانون اساسی با آیت‌الله خمینی، وقایع ۶۷ و کلاهبرداری‌های تاریخی از ایرانیان

امین کریم‌الدینی

حضور ارجمند استاد گرامی حسن یوسفی اشکوری با سلام و هزاران سپاس از گشودن باب گفت و گو و مباحثه اجازه می خواهم توضیحاتی را درباره متن پاسخ شما به نقد خویش بر «مستند بهتان برای حفظ نظام» ارائه دهم.  امیدوارم آنچه که مورد بحث قرار می گیرد ادامه…

۰۱ بهمن ۱۳۹۷

منطق تاسیس و توسعه امام‌زاده‌ها

محسن حسام مظاهری

یک مزارات مذهبی، به‌خصوص مهم‌ترین آن‌ها یعنی امامزاد‌ه‌ها، جایگاهی مهم در تشیع ایرانی دارند. طبق آمار رسمی «سازمان اوقاف و امور خیریه کشور» (به‌عنوان متولی اصلی مزارات مذهبی کشور) در سال ۱۳۷۲، در ایران تعداد ۳۴۰۰ امامزاده وجود داشته است [۱]. در برخی گزارش‌های جدیدتر، این عدد ۸۱۶۷ ادامه…

۲۶ دی ۱۳۹۷

سنگ‌نوشته «اَلْزُهَیْر»، پایانی بر اسلام‌شناسی نوین؟

مزدک بامدادان

در نخستین سال سده ۲۱ کریستف لوکزنبرگ(۱) با چاپ کتاب «خوانش سریانی- آرامی قرآن»(۲) بازه نوینی را در اسلام‌شناسیِ بازنگرانه گشود. این کار در اندک زمانی با انبوهی روزافزون از پژوهشگران رشته‌های گوناگون و در همکاری میان‌رشته‌ای پی‌گرفته شد و در سال ۲۰۰۷ به بنیانگذاری پژوهشکده «اناره» (Inârah) ادامه…

۰۵ دی ۱۳۹۷

نقدی بر مواضع کدیور، اشکوری و سروش در مستند «بهتان برای حفظ نظام»

امین کریم‌الدینی

توضیح زیتون– انتشار مستند«بهتان برای حفظ نظام» در تلویزیون بی‌بی‌سی با واکنش‌های وسیعی روبرو شد. با توجه به این‌که زیتون در ستون نوا‌ونمای خود اقدام به انتشار لینک و باز نشر این ویدیو کرده بود، از میان نقدهای منتشر شده این مقاله را به خوانندگان خود پیشنهاد می‌دهد ادامه…

۰۴ دی ۱۳۹۷

فکر ملی ایرانیان؛ «کثرت در وحدت»

مقصود فراستخواه

بیان مسأله ایران در گذشته «ممالک محروسه» به حساب می آمد ولی در مشروطه بود که تبدیل به «ملت –دولت» شد. چرا تا کنون تأسیس «ملت –دولت» در ایران با انواع موانع مواجه بود؟ فکر ملی در ایران چه تعارض های درونی داشت؟ روایت ایران چرا مخدوش شد ادامه…

۱۲ آذر ۱۳۹۷

از نامه جنجالی به شبیری زنجانی تا حدود اختیارات ولی فقیه

گفت‌وگو با محسن غرویان

عصرایران؛ هومان دوراندیش – در هفته‌ای که سپری شد، نامۀ انتقادی آیت‌الله یزدی به آیت‌الله شبیری زنجانی، موجی از انتقادات را متوجه این سیاستمدار کهنه‌کار جمهوری اسلامی کرد. در بین انتقادات اما، شاید این نکته مغفول ماند که آیا شهروندان و سیاستمداران حق انتقاد از مراجع تقلید را ادامه…

۰۵ آذر ۱۳۹۷

دین پژوهی در مواجه با فلسفه و تاریخ

گفت‌وگو با محمدعلی امیرمعزی

سیدکوهزاد اسماعیلی- ضمن سپاس از زمانی که در اختیار ما گذاشتید، در ابتدا می خواهیم درباره ی علاقه ی شما به تاریخ تشیع و به طور کلی شیعه پژوهی سؤال کنم. البته چند وقت پیش و در جلسه ی معرفی کتابتان خاطره ای را تعریف کردید که جای ادامه…

۲۳ آبان ۱۳۹۷

پرده هفتم حاکمیت برای مرجعیت مستقل

محسن کدیور

مروری بر نقش نیابتی محمد یزدی در سرکوب استقلال حوزه علمیه قم محمد یزدی رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و عضو فقهای شورای نگهبان به آقا موسی شبیری زنجانی از مراجع تقلید در تاریخ ۵ آبان ۱۳۹۷ نامه تهدیدآمیز سرگشاده نوشت. این نامه قبل از اینکه به ادامه…

۱۵ آبان ۱۳۹۷

عقلانیّت یا عدم عقلانیّتِ تعبّد دینی؟ ارزیابی انتقادیِ دلایلِ مصطفی ملکیان

آرش جمشیدپور

«… مسئلۀ ارتباط تدیّن و تعقّل، ارتباط ایمان و عقل، و ارتباط تعبّد و استدلال  … به گمان من بزرگ‌ترین مسئله و مشکل ماست». (۱) مصطفی ملکیان   مصطفی ملکیان پنج مرحلۀ فکری را از سر گذرانده است. چنان که خود او می‌گوید، از سال ۱۳۸۰ بدین سوی ادامه…

۲۹ مهر ۱۳۹۷

جامعه در انتظار اصلاحات بنیادی است

گفت‌وگو با تقی آزاد ارمکی

روزنامه ایران-احسان بداغی:دو روز پیش اسحاق جهانگیری در فراخوانی به جامعه از مردم خواست که «به خاطر ایران با هم باشیم.» تقی آزاد ارمکی، جامعه‌‌شناس و استاد دانشگاه تهران منتقد جدی این فراخوان است؛ او در گفت‌وگو با «ایران» می‌گوید این فراخوان باید توسط قشری بی‌طرف در دعواهای ادامه…

۱۱ مهر ۱۳۹۷

علم و عقلانیت

گفت‌وگو با علی پایا

جناب پایا «گره‌گشایی به شیوه فیلسوفان و مهندسان» در سلسله کتابهای صاحبنظران ایرانی در مورد آموزش عالی منتشر شده است. چه جنبهای از نهاد دانشگاه و علم را در این اثر را شما مورد بررسی قرار داده‌اید. از آنجایی که عنوان کتاب شما، بسیار متفاوت از عناوین آثار ادامه…

۰۸ مهر ۱۳۹۷

ملی‌مذهبی‌ها و مساله ملیت و دین

محمدجواد غلامرضا کاشی

مقدمه نام ملی مذهبی، این ذهنیت را در مخاطب پدید می‌آورد که گروهی هستند با نام ملیت، دین را به حاشیه نمی‌رانند و با نام دین ملیت را. آنان فضایی ساخته‌اند که این دو در تلائم با یکدیگرند. اما تا جایی که نگارنده از اولین ماه‌های انتشار نشریه ادامه…

۲۲ شهریور ۱۳۹۷

تفکرشناسی از«حلقه کیان» تا«حلقه نیاوران»

گفت‌وگو با محمدرضا تاجیک

آرمان- احسان انصاری: «حلقه نیاوران»؛ این نامی است که برخی از تحلیلگران سیاسی روی هسته اولیه شکل‌گیری دولت حسن روحانی گذاشته‌اند و معتقدند ریشه دولت روحانی در تفکرات تکنوکرات‌های نیاوران نشینی شکل گرفت که دارای مشی لیبرالیستی در اقتصاد و سیاست بودند. با این وجود هنوز هیچ کدام ادامه…

۰۷ شهریور ۱۳۹۷

وحی حق؛ در نقد تئوری رؤیای رسولانه

مصطفی حسینی طباطبایی

نه نجوم است و نه رمل است و نه خواب وحـی حـق، و الله أعلـم بالصّـواب (مولوی) پیشگفتار   چندی­ است که آقای دکتر عبدالکریم سروش تئوری تازه­ای درباره­ی «وحی نبوی» مطرح ساخته و آن را «رؤیای رسولانه» نامیده است. صاحب این قلم پیش از این در نقد تئوری ادامه…

۰۵ شهریور ۱۳۹۷

بحران‌های پیاپی در ساختار اجتماعی ایران

گفت‌وگو با سعید معین‌فر

اعتماد-مولود حاجی‌زاده: مسدود بودن مسیر گفت‌وگوی دو سویه و فقدان ساز و کار لازم برای پاسخگویی به جامعه می‌تواند به مرور فضا را به سمت بی‌اعتمادی اجتماعی و پس از آن انباشت نارضایتی اجتماعی و در نهایت به اعتراضات خیابانی سوق دهد؛ به نحوی‌ که از یک جا به ادامه…

۲۲ مرداد ۱۳۹۷

سوژه مرده است

رضا داوری اردکانی

یادداشت هایی که برای این مجله نوشته ام بیشتر درباره علم بوده و کمتر به وضع و مقام خرد و نسبتش با علم نظر شده است. این بار نیز صرفاً نظری به خرد در زمان کنونی انداخته ام تا هم حق صحبت هفتاد ساله با فلسفه را اندکی ادامه…

۱۱ مرداد ۱۳۹۷

نویسندگان ما فرزند عصرشان نیستند

گفت‌وگو با اکبر معصوم‌بیگی

شرق – پیام حیدرقزوینی: «جستارهایی درباره توماس مانِ» جرج لوکاچ تازه‌ترین ترجمه اکبر معصوم‌بیگی است که مدتی پیش توسط نشر نگاه منتشر شد. آن‌طور که از عنوان این کتاب هم برمی‌آید، این اثر شامل مقاله‌ها و جستارهایی است که لوکاچ درباره توماس مان نوشته و در آنها مهم‌ترین ادامه…

۰۲ مرداد ۱۳۹۷

وقتی مردم جلوتر از روشنفکرانشان گام برمی‌دارند

میزگردی با حضور هادی خانیکی و مقصود فراستخواه

ایران-مهسا رمضانی: دغدغه این روزهای برخی از صاحبنظران، کمرنگ شدن نقش مرجعیت‌های فکری- اجتماعی در جامعه است و بر این باورند که مردم در واکنش به مسائل جامعه حتی پیشگام‌تر از آنان حرکت می‌کنند. اگر این ادعا را بپذیریم آن وقت این پرسش مطرح می‌شود که این امر باید ادامه…