بایگانی

۲۶ شهریور ۱۳۹۶

به خانه بازآمدنِ زرتشت، نیچه در ایران

داریوش آشوری

درآمد: متنی که ملاحظه می‌کنید به قلم داریوش آشوری است که در شب نیچه و جهان ایرانی در روز شنبه بیست و پنجم شهریورماه ۱۳۹۶ توسط علی دهباشی قرائت شد. علی جان باز باید این همتِ شگفت‌انگیز تو را ستایش کنم که با همه‌ی سختی‌ها و کشیدن بار ادامه…

۲۲ شهریور ۱۳۹۶

دموکراسی مشورتی هابرماس

تقابل فعل و امر سياسي در سخنراني حسينعلي نوذري مجيد كمالي و كمال پولادي

یورگن هابرماس (متولد ١٩٢٩) فیلسوف اجتماعی آلمانی؛ اندیشمندی برآمده از مکتب فرانکفورت است که به هیچ عنوان در چارچوب‌های این مدرسه فکری باقی نمانده و ویژگی بارزش در عرصه تفکر معاصر گفت‌وگو و تعامل با اندیشمندان و متفکران جریان‌ها و نحله‌های مختلف فکری در زمانه ما است، هابرماس ادامه…

۱۱ شهریور ۱۳۹۶

«ایران» چیزی بیش از یک نام است

رضا داوری اردکانی

رضا داوری اردکانی، استاد فلسفه دانشگاه تهران، در بیست‌وسومین نشست از سلسله نشست‌های اندیشه و تمدن ایرانشهری، ایران را چیزی بیش از یک نام دانست و گفت: “نامی را که نتوان تغییر داد، نام نیست، حقیقت است. اگر مراد از نام یک لفظ یا ظرف خالی باشد که ادامه…

۰۸ شهریور ۱۳۹۶

در باب بورژوازی رادیکال مولد و سیر آن در تاریخ ایران

حمید آصفی

  دکتر محمد مصدق نماینده رادیکال بورژوازی ملی ایران بود و اگر کودتا مانع نمی‌شد، ناگزیر بود به سمت سوسیال‌دموکراسی رادیکالی برود که مهندس سحابی مطرح کرد. چپ ارتدکس در ایران اعتقاد دارد مصدق لیبرال بود و نمی‌توانست حامل رادیکالیسم باشد، در حالی که لیبرال رادیکال و بورژوازی ادامه…

۰۴ شهریور ۱۳۹۶

دین، سکولاریسم و پسا سکولاریسم

سروش دباغ

آنچه می‌خوانید متن گفتاری است درباب سکولاریسم که مطابق با عرضه آن در دو جلسه متوالی در دانشگاه مک‌گیل (مونترال، کانادا) در اینجا هم در دو بخش منتشر می‌شود. بحث در بخش نخست بیشتر صبغه نظری دارد و ناظر به توضیحِ تصویر و تلقی من از سکولاریسم است. ادامه…

۲۹ مرداد ۱۳۹۶

وجه اقتصادی پیامدهای کودتای ٢٨ مرداد

فرشاد مومنی

در این جلسه راجع به وجه اقتصادی مجموعه پیامدهایی که کودتای ٢٨ مرداد ١٣٣٢ش. بر سرنوشت ایران داشته نکاتی را بیان می‌کنم و بعد بررسی می‌کنیم که از آنچه بر ایران گذشته چگونه می‌توان برای فهم هرچه بهتر اقتضائات امروزی اداره کشور درس گرفت. در ادامه به برخی ادامه…

۲۲ مرداد ۱۳۹۶

تأملاتی درباره زمان انقلابی

مراد فرهادپور

امروزه پیش‌فرض گرفته می‌شود که واژه‌هایی مثل انقلاب یا زمان انقلاب بی‌معنا و منسوخ‌اند. بحثی که بارانه عمادیان مطرح کرد در مورد کسانی که هم به‌عنوان متفکر و هم به‌عنوان مبارز سیاسی مشغول کارند، نشان‌دهنده این است که ماجرا به هیچ‌وجه این‌گونه نیست و انقلاب کاملا فعلیت تاریخی ادامه…

۱۵ مرداد ۱۳۹۶

شریعتی به مثابه کارآفرین سیاسی

احمد علوی

مقدمه مخالفان و موافقان علی شریعتی (۱۳۱۲-۱۳۵۶) از هر طیفی و با هر نقدی به او، انکار نمی کنند که گفتمانی که شریعتی نمایندگی می کرد در بسیج مردمی و حوادثی که به سقوط سلسله پهلوی در سال ۵۷ انجامید، نقش مهمی بازی کرد. هر چند برخی پیامد ادامه…

۱۰ مرداد ۱۳۹۶

آموزه‌هایی از مریم میرزاخانی برای توسعه انسانی

نیره توحیدی

مرگ زودرس وغیر منتظره پروفسور مریم میرزاخانی اغلب ایرانیان را در داخل وخارج کشور با اندوه وحیرت روبرو کرد، غمی سنگین که همراه است با احساس افتخار وغرور ملی. چرا که مریم با زندگی کوتاه اما پر بارش ستاره‌ای شده بود در آسمان علم ودانش بشری، ستاره‌ای که ادامه…

۰۱ مرداد ۱۳۹۶

اگر دکتر شریعتی اکنون حضور می داشت

حسین پایا-علی پایا

چکیده: هدف اصلی این مقاله بازسازی بخش هایی از دیدگاههای دکتر شریعتی با نظر به برخی از مسائلی است که برای نسل فعلی مسلمانان اهمیت یافته است. هر نوع بازسازی البته بالضروره گزینشی است. رویکرد دو نویسنده این مکتوب در بازسازی مورد نظر متکی به چارچوب نظری عقلانیت ادامه…

۲۶ تیر ۱۳۹۶

موانع عقلانیت اجتماعی در جامعه ایرانی

گفت‌و‌گو با مقصود فراست‌خواه

آخر هفته گذشته بار دیگر حجم زیادی از داوطلبان آزمون سراسری و متقاضیان ورود به دانشگاه در کنکور سراسری شرکت و توانایی خود را برای تصاحب صندلی های برتر دانشگاهی امتحان کردند؛ آزمونی که درصد توزیع داوطلبان در رشته های مختلف آن بسیار ناهمگون بود و نشان از ادامه…

۲۰ تیر ۱۳۹۶

در ایران انقلاب اجتماعی رخ داد

گفتگو با تقی آزاد ارمکی

  انتخابات ریاست جمهوری در کشور به پایان رسید اما فضای انتخاباتی در کشور هنوز ادامه دارد. در نگاه اول، یک طرف پیروز و طرف دیگر، بازنده انتخابات گذشته می‌باشند اما در نگاه کلان، اثرات اجتماعی هر انتخابات بیش از تاثیر در حوزه سیاسی، جامعه را درگیر خود ادامه…

۱۳ تیر ۱۳۹۶

علی شریعتی و افت انرژی اوتوپیایی

محمدرضا نیکفر

قرار بود یادداشتی بنویسم درباره درک علی شریعتی از پروتستانتیسم. پیشتر در مقاله‌ای اندکی به این موضوع پرداخته بودم.[۱] به نظرم رسید که بنویسم که علی شریعتی پروتستانتیسم را از منابع دست اول نمی‌شناسد و با تاریخ دقیق آن آشنا نیست؛ کلیشه‌ای را از منابع دست چندم برگرفته ادامه…

۰۶ تیر ۱۳۹۶

متنی منتشر نشده از آیت‌الله منتظری پیرامون ولایت‌ فقیه

اشاره: در سال ۱۳۸۳ برای ساخت برنامه‌ای رادیویی درباره ولایت فقیه از جمله با سید محمد حسین فضل الله، از علمای درگذشته لبنان، در خانه‌‌اش مصاحبه کردم. مصاحبه تلفنی با آیت الله منتظری دشوار بود. پرسش‌هایم را برای ایشان فرستادم. ایشان پاسخ‌ها را فکس کردند. در برنامه رادیویی ادامه…

۲۶ خرداد ۱۳۹۶

تصویر اسطوره‌ای و عقلانی از امام علی (ع)

حسن محدّثی گیلوائی

سرآغاز: شیعیان، علی ابن ابی‌طالب -پسرعمو و داماد کوچک پیامبر- را جانشین او می‌دانند و معتقد‌اَند مسلمانان صدر در عدم انتخاب ایشان به جانشینی پیامبر دچار انحراف شده‌اند. در طول تاریخ طولانی تشیع، در میان شیعیان تصویر و تصورهای بسیار متفاوتی از شخصیت ائمه به‌ویژه از شخصیت امام ادامه…

۱۹ خرداد ۱۳۹۶

اخلاق مواجهه با تروریسم

محمدمهدی مجاهدی

مغاک تروریسم نو با گستاخی حالا از نزدیک‌ترین فاصله‌ی ممکن چشم در چشم ما ایرانیان دوخته است. مدتی بود که ما هم در گوشه‌گوشه‌ی منطقه‌ی خاورمیانه چشم در چشم سایه مغاک تروریسم نو دوخته بودیم. نیازی به مرور نیچه و فهم او از تهدید و فاجعه نیست تا ادامه…

۱۶ خرداد ۱۳۹۶

فراز و فرود جنبش های اجتماعی

گفت‌وگو با سعید مدنی

سعید مدنی را بسیاری به واسطه ی مقالات و تحقیقات میدانی که در زمینه ی آسیب های اجتماعی انجام داده می شناسند و تا پیش از این کتابهایی از ایشان با موضوعات محوری چون «زنان در ایران و جهان»، «فقر» ، «اعتیاد» ،«جامعه شناسی روسپیگری » ، «جماعت ادامه…

۱۳ خرداد ۱۳۹۶

ده شایعه بزرگ درباره اسلام

مسعود صادقی

کم‌وبیش همه ما تاکنون با شایعات یا به تعبیر اهل حوزه شبهاتی راجع به ادیان بالأخص اسلام مواجه شده‌ایم. شاید برخی یا بسیاری، برخی یا بسیاری از این افسانه‌ها و شایعات را ناخواسته باور کرده باشند. به نظر می‌رسد بر مبلغان مذهبی یا جوانان ایرانی و با ایمانی ادامه…

۰۱ خرداد ۱۳۹۶

چرا باید ایران را دوست داشت؟

مرتضی مردیها

محمدعلی فروغی، سیاستمدار ادیب و دیپلمات پژوهشگر برجسته در گفتاری که در یادنامه مدی در بمبئی منتشر شد (١٣٠٩ خورشیدی) به این پرسش پرداخت که «ایران را چرا باید دوست داشت؟» و نوشت: «در نظر من علاقه ملیت با احساسات بین‌المللی و وطن‌پرستی و با حب نوع بشر ادامه…

۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۶

بلوغ و اخلاقی سیاسی در مناظره‌ها وجود ندارد

گفت‌وگو با مقصود فراستخواه

اخلاق سیاسی جوامع چگونه تعریف می شود؟ آیا بی اخلاقی سیاسی یک اپیدمی است؟ آیا از درون دموکراسی که دستاورد بشری محسوب می شود پوپولیسم بیرون می آید؟ دکتر مقصود فراستخواه جامعه شناس، پوپولیسم را صورت وارونه ای از دموکراسی می داند و معتقد است: از داخل ادای ادامه…

۰۲ اردیبهشت ۱۳۹۶

شوراها از سه منظر: تضادگراها، عمل‌گراها و جنبش‌گراها

سعید مدنی

مقدمه: دو انتخابات ریاست جمهوری و شوراهای اسلامی شهر و روستا در پیش است. ناظران سیاسی و اجتماعی در مورد اهمیت و آثار نتایج هریک از دو انتخابات پیش رو اتفاق نظر ندارند. اکثریت هر دو گروه اصلاح طلب و اصولگرا اهمیت بیشتری برای نتایج انتخابات ریاست جمهوری ادامه…

۲۶ فروردین ۱۳۹۶

فقه اسلامی و کُمیت لنگ روشنفکران دینی

عمادالدین باقی

  در سالگرد درگذشت دانشمند والامقام مرحوم احمد قابل هستیم که خلاء فقدان ایشان به زودی‌ها جبران نمی‌شود. انتخاب موضوع بحث متناسب است با دغدغه‌ای که او داشت و درادامه راه او و کار اوست. سالهاست رویکردهای مختلفی از اغراق تا نفی کامل در خصوص فقه مطرح می‌شود. ادامه…

۲۳ فروردین ۱۳۹۶

قرآن پلورالیسم دینی را می‌پذیرد

گفت‌وگو با بهاءالدین خرمشاهی

نسبت قرآن با پلورالیسم دینی، سؤال دشواری است که بنیادگرایان و شمول گرایان و کثرت گرایان مسلمان و غیرمسلمان پاسخ های متفاوتی به آن می دهند. در میان مسلمین، احتمالاً تلقی فراگیرتر این است که قرآن با کثرت گرایی دینی موافقتی ندارد. برخی از روشنفکران دینی جامعه ی ادامه…

۱۹ فروردین ۱۳۹۶

طبقه متوسط بحران‌های اجتماعی را حل می‌کند

گفت‌وگو با تقی آزاد ارمکی

طبقه متوسط به‌عنوان طبقه‌ای که بیشترین جمعیت جامعه را تشکیل می‌دهد، همواره مورد توجه جامعه‌شناسان قرار دارد. تعاملات این طبقه با طبقات بالا و پایین خود، مناسبات درونی خود این افراد، جایگاه آنها در جامعه، نقشی که برعهده دارند و وظیفه‌ای که بر دوش می‌کشند، همواره از موضوعات ادامه…

۱۴ فروردین ۱۳۹۶

دموکراسی مجازی

گفت‌وگو با محمدامین قانعی راد

گرچه واژه «گسست نسل‌ها»، نزدیک به دو دهه است که در فضای گفت‌وگویی ایران مطرح شده اما پدیده‌ای است کهن که اغلب نیز عرصه کشمکش زندگی بشر بوده است. شاید بتوان گفت در کشور ما شکاف میان نسل‌ها هنوز به معنای واقعی ایجاد نشده اما کشمکش بین نسلی ادامه…

۰۵ فروردین ۱۳۹۶

روشنفکری دینی و آغاز و انجام آن

محمدرضا نیکفر

این نوشته گزارشی است درباره نواندیشی و روشنفکری دینی، اینکه این جریان چگونه آغاز شد و اکنون چگونه به یک مرز رسیده است.[۱] در اصل می‌‌خواستم با بحثی درباره زیست فکری دوگانهٴ روشنفکری دینی − که اینک قسمت کوچکی از این نوشته را می‌‌سازد −، به انتقادهای سروش ادامه…

۲۷ اسفند ۱۳۹۵

پله‌های کنجکاوی: «گفت و گویی دربارۀ فروغ فرخزاد»

سروش دباغ / محمدرضا واعظ شهرستانی

در این گفت و گو در ابتدا دربارۀ برخی از مباحث مهم این دو مقاله بحث می‌شود. همچنین، در ادامه دربارۀ برخی از مهم‌ترین مؤلفه‌های اگزیستانسیالیستی شعر فروغ گفت و گو شده است و این مسئله مورد واکاوی قرار گرفته است که آیا اصولا تفاوتی میان توصیف صرف دغدغه‌های وجودی یک شاعر و یا نویسنده با هنگامی که به خوانشی اگزیستانسیالیستی از او می‌پردازیم وجود دارد و یا نه

۲۲ اسفند ۱۳۹۵

زمینه‌ها و دلالت‌های اجتماعی طرح و تطور ایده ولایت فقیه

علی اشرف فتحی

امام خمینی ولایت فقیه را بدیهی‌تر از آن می‌داند که بخواهد برای آن دلیلی بیاورد. بنابر این از «مؤید» به جای «دلیل» بهره می‌گیرد. در دانش فقه، هرگاه مسأله‌ای روشن و غیر قابل خدشه باشد، می‌توان از برخی متون ضعیف روایی نیز برای تقویت آن بهره برد که به چنین روایت ضعیفی «مؤید» گفته می‌شود

۱۵ اسفند ۱۳۹۵

قدرت یعنی حضور همگان

محمدجواد غلامرضا کاشی

اغلب فیلسوفان دیگر مغرب زمین مثل پوپر، سارتر و… کسانی هستند که در سنت‌های فکری مشخصی جای دارند. اما آرنت، جزو فیلسوفانی است که حقیقتا معلوم نیست به چه سنتی تعلق دارد و از این نظر ویژه و منحصر به فرد است. البته آرنت، فیلسوف سخت و پیچیده‌نویسی ادامه…

۱۱ اسفند ۱۳۹۵

پوپر خیلی دشمن دارد

گفت‌وگو با سیامک عاقلی

کارل پوپر (١٩٩۴- ١٩٠٢م.) فیلسوف اتریشی-بریتانیایی را عموما به عنوان یکی از بزرگ‌ترین فیلسوفان علم سده بیستم می‌شناسند. پوپر در فلسفه علم به خاطر مخالفتش با دیدگاه‌های استقراگرا در روش علمی و پیشنهاد ابطال‌گرایی شناخته شده است. آنچه اما پوپر را برای ایرانیان مهم کرده، نظریات سیاسی و ادامه…