بایگانی

۲۱ مرداد ۱۳۹۶

اصالت انسان در قرآن

سیدمحمدباقر تلغری‌زاده

در این نوشته کوشش من بر این است که نشان دهم شریعتی اندیشمندی نظام‌مند بود و محور اندیشه‌اش انسان و دغدغه‌های وجودی و دینی و فلسفی و اجتماعی او. این ویژگی چونان نخ تسبیخچحی تمام مباحث و مطالب گوناگون منظومه فکری او را به هم متصل و مرتبط می سازد. از این رو بایسته است که وی را اندیشمندی انسان دوست و انسان گرا بنامیم، البته که انسان گرایی او ریشه عمیق در کلام الهی، یعنی قرآن دارد.

۱۷ مرداد ۱۳۹۶

برداشتی از میراث شریعتی

حمیدرضا جلائی‌پور

پاسخی به مقاله‌ی «لزوم شکل‌گیری شریعتی‌شناسی دانش‌پژوهانه» از حسن محدثی

۱۶ مرداد ۱۳۹۶

گزارش تاریخ از ابوذر و سیدجمال

حسین میرزانیا

ابوذر یا ابوعلی، این راهیست که راویان منتقد شریعتی از [ابوذر و ابوعلی ] ، شریعتی برای ما روایت می‌کنند . منتقدینی که آخرین سلسله از این منتقدین که دست گشادی در تحریف و سناریو نویسی دارد، تلویحا معتقد است، شریعتی با ترجیح ابوذر بر ابوعلی، ایرانیت را ادامه…

۱۰ مرداد ۱۳۹۶

بازنگری در چگونگی و چرایی حکمیت

حسن یوسفی اشکوری

جستارهایی در تاریخ هفتاد سال نخست اسلام – قسمت بیست و چهارم   درآمد می دانیم که پس از جمل در سال ۳۶ هجری پیکار صفین رخ داد. در این پیکار دو سپاه عراق و شام در محلی به نام «صفّین»[۱] رویاروی شده و طی حدود چهار ماه ادامه…

۰۷ مرداد ۱۳۹۶

فضیلت گرایی اخلاقی؛ بررسی تطبیقیِ آراء آیریس مرداک و ابوحامد غزالی

سروش دباغ

خلاصه: در اخلاق هنجاری معاصر، مکاتبی نظیر نتیجه‌گرایی، وظیفه‌گرایی و “اخلاق در نظر اول” قاعده محورند. در مقابل، فضیلت‌گرایی اخلاقی فاعل محور است و غایت قصوای اخلاق در آن تربیت انسان فضیلت‌مند است؛‌ انسانی که ملکات و فضائل اخلاقی چندی در او نهادینه شده است. در این مقاله ادامه…

۰۵ مرداد ۱۳۹۶

تأثیر اعتقادات بنیادی اوانجلیکن‌ها بر فرهنگ آمریکا

محمد برقعی

در این بخش به ویژگی‌هایی از فرهنگ آمریکا پرداخته می‌شود که اوانجلیکن‌ها در ایجاد و شکل‌گیری آن نقش اساسی داشته‌اند. ذکر این نکته لازم است که با آن‌که اوانجلیکن‌ها اکثریت نیروهای مذهبی آمریکا را تشکیل می‌دهند و نقش بسیاری در سیاست و فرهنگ این دیار دارند، اما آنان تمام نیروهای مذهبی این کشور نیستند.

۳۱ تیر ۱۳۹۶

فکر می‌کنم اما روشنفکر نیستم

گفت‌وگو با بهاءالدین خرمشاهی

زیتون-هومان دوراندیش: بهاءالدین خرمشاهی، حافظ‌شناس و قرآن‌پژوه برجسته‌ای است که کارهای بزرگش را انجام داده و در این پیرانه‌سر آسوده بر کنار چو پرگار می‌رود. پس از یک عمر حافظ‌پژوهی، هم‌چنان درگیر حافظ‌شناسی است و هر از گاهی، مقاله‌ای هم دربارۀ خواجۀ شیراز منتشر می‌کند. با این حال، ادامه…

۳۰ تیر ۱۳۹۶

لزوم شکل‌گیری شریعتی‌شناسی دانش‌پژوهانه

حسن محدّثی گیلوائی

نقدی به آرای حمیدرضا جلایی‌پور (و نیز عبدالکریم سروش) بر علی شریعتی

۲۸ تیر ۱۳۹۶

جای خالی پرونده‌ حسینیه ارشاد در «مهرنامه»

حسین میرزانیا

محمد قوچانی روزنامه‌نگار و سردبیر مهرنامه، پرونده‌ی شریعتی را با اوراقی سنگین و قطور در دستور کار خویش قرار داده و بازجویی از شریعتی را چند سالی‌ست با جد و جهد تمام دنبال می‌کند. شبیه‌سازی و قرینه‌سازی‌های عجیب و غریب قوچانی در «شریعتی‌سازی» الگوی جدیدی از روزنامه‌نگاری پساانقلاب ادامه…

۲۶ تیر ۱۳۹۶

انسان کامل یا کمال انسان؟

شیریندخت دقیقیان

در این مجموعه مقالات، استدلال شده که نگاه نحله های فلسفی و عرفانی به چیستی انسان و مناسبت او با خدا، به راه های متفاوت رفته، به رویکردهای تمدنی و فرهنگی گونه گون به فرد و اجتماع انجامیده اند. در این مسیر، علیرغم واژگان و سخنان عرفانی به ظاهر یکسان، با درنظر گرفتن بسیاری تداخل ها، همچنان دو نحلۀ عمده را می توان متمایز نمود: نحلۀ فناجویی با تز مرکزی انسان کامل؛ و نحلۀ انسان خدایی با تز مرکزی کمال انسان.

۲۴ تیر ۱۳۹۶

مسیحیان دست‌ راستی و نقش آنان در پیروزی ترامپ (۲)

محمد برقعی

برای درک برنامه ها و سیاست دولت ترامپ لازم است شناختی از مسیحیان دست راستی داشت و برای شناخت آنان باید اوانجلیکن‌ها، که بخش اصلی آنان هستند، شناخته شوند. از این رو، در این بخش به اختصار  تاریخچه اوانجلیکن‌ها  را در آمریکا مرور می‌کنیم و چون هدف فقط ادامه…

۱۹ تیر ۱۳۹۶

چرا امام علی کوفه را مرکز خلافت اسلامی قرار داد؟

حسن یوسفی‌اشکوری

در این نوشتار کوتاه، در آغاز گزارشی از چرایی این انتقال و آرای مختلف در این باب، خواهد آمد و بعد اشارتی کوتاه خواهد شد در باب پیامدهای این انتقال برای علی و خلافتش و در نهایت تحلیلی کوتاه در باره اهمیت این جابجایی در تاریخ ایران پس از اسلام و لاجرم برای ما ایرانیان ارائه خواهد شد.

۱۳ تیر ۱۳۹۶

نشست «بازخوانی شریعتی، عدالت اجتماعی و ضرورت احیای چپ اسلامی»

شریعتی اسم مستعار خمینی شد

زیتون-طاها پارسا: «هر جا که بروی شریعتی دست از سرت بر نمی دارد». این را همسر یوسفی اشکوری به او گفته است. کسی که برای دهه‌های متمادی نامش با شریعتی پیوند خورده و امسال هم «کمیته یادمان چهلمین سالگرد دکتر علی شریعتی» را در خارج کشور تاسیس کرده ادامه…

۱۲ تیر ۱۳۹۶

رویاروی «رویا» | ۳

گفت‌و‌گو‌ با عبدالکریم سروش

در ادامه سلسله گفت‌وگوهایی پیرامون «رویاهای رسولانه» به انتقادات آقای حسن انصاری به این نظریه می‌پردازیم

۱۱ تیر ۱۳۹۶

شریعتی در فضای حوزه علمیه مشهد

حسن فرشتیان

دکترعلی شریعتی (۱۳۱۲-۱۳۵۶) زاده «کویرِ مزینانِ خراسان» بود، بزرگ شده «مشهد» و برآمده از «شهر شهادت». در نتیجه، حوزه علمیه مشهد نمی توانست نسبت به آرای وی در مورد حوزه های علمیه و روحانیت بی تفاوت باشد. نخستین درس های اسلامشناسی وی نیز در دانشگاه مشهد برگزار شده ادامه…

۰۷ تیر ۱۳۹۶

ترامپ چگونه به قدرت رسید؟

محمد برقعی

نقش مسیحیان تندرو در کابینه‌ی ترامپ برای ایرانیان کمتر شناخته شده است. این سلسله مقالات به معرفی کابینه و حامیان واقعی ترامپ می‌پردازد

۰۷ تیر ۱۳۹۶

نظری اجمالی به فقه و روند گسترش آن

نریمان آزادی

گسترش عظیم ارتباطات جهانی، استعمار کشورهای اسلامی توسط غربیان، باز شدن نسبی فضای اندیشیدن، و بالاخره برخورد عقائد، موجب آن شده است که اسلام بمثابه یکی از عوامل تعیین کنننده در حوادث جاری جهان امروز مطلرح شود و از جهات مختلف مورد نقد و بررسی قرار گیرد. مسلمانان ادامه…

۰۱ تیر ۱۳۹۶

آیا هر‌ فرد مسئول تمام افراد بشر است؟

محمدرضا واعظ شهرستانی

وقتی در اگزیستانسیالیسم گفته می‌شود که بشر مسئول وجود خویش است، منظور این نیست که بگوییم آدمی مسئول فردیت خاص خود است، بلکه مراد آن است که هر‌فردی مسئول تمام افراد بشر است. چرا که انسان با انتخاب هر چیز و انجام دادن هر عملی، خود به خود در حال آفریدن بشری است که او می‌خواهد آن‌گونه باشد. به عبارت دیگر، او در حال ساختن تصویری از بشر است که به عقیدۀ او بشر به طور کلی باید آن‌چنان باشد. برای مثال در همین لحظه که من در حال نوشتن هستم کودکان بسیاری در گوشۀ دیگری از این شهر وجود دارند که گرسنه‌اند. از نظر سارتر حتی من نسبت به این کودکان نیز مسئول هستم…

۲۸ خرداد ۱۳۹۶

شریعتی، کویریات و دوران «پسا-ارشاد»

گفت‌‌وگو با سروش دباغ

زیتون-احسان ابراهیمی: خرداد در تقویم تحولات سیاسی اجتماعی ایرانیان در چند دهه اخیر، ماه به خصوصی است. رخدادهای مهمی در این ماه، بر روند زندگی ایرانیان تاثیر گذاشته است. خرداد ماه امسال مصادف است با چهلمین سالگرد درگذشت دکتر علی شریعتی و همچنین هشتمین سال «جنبش سبز» و ادامه…

۲۸ خرداد ۱۳۹۶

بازگشت به شریعتی؛ بازگشت به عدالت

حسن یوسفی‌اشکوری

از زمان شریعتی و به طور کلی از مقطع رخداد انقلاب بهمن ۵۷، حدود چهل سال گذشته است. در این دوران ظاهرا کوتاه تحولات مهم و ژرفی در ایران و منطقه و ایران رخ داده است. در غرب سرمایه‌داری بحران‌هایی رخ داده و یا در حال رخ دادن است. خوش‌خیالی‌های پایان تاریخ و پیروزی نهایی لیبرالیسم آرمانی راست‌گرایان در حال سپری شدن و یا همراه با فاجعه‌های ریز و درشت انسانی و تخریب زیست‌محیطی است. توهم پایان عمر مذهب، به گونه‌ای که در نظر برخی شیرین جلوه کرده بود، اکنون دارد به برآمدن انواعی از بنیادگرایی ضد تجدد و خشن و وحشی در اشکال مسیحی و یهودی و اسلامی و حتی سکولار منتهی می‌شود…

۲۶ خرداد ۱۳۹۶

«بازگشت» به کدامین شریعتی؟

هادی حکیم شفایی

با بازخوانی هرمنوتیک شریعتی، شاید تا حد زیادی بتوان به یک توافق تفسیری از اندیشه شریعتی در میان موافقان و مخالفان او و میان روشنفکران دیندار و روشنفکران غیردینی، نائل شد.

۲۳ خرداد ۱۳۹۶

رویاروی «رویا» – ۲

گفت‌و‌گو‌ با عبدالکریم سروش

در این بخش انتقادات محسن کدیور به فرضیه «رویاهای رسولانه» را با عبدالکریم سروش در میان گذاشته ایم

۲۰ خرداد ۱۳۹۶

نماز جمعه، از خاستگاهی دموکراتیک تا پشتیبانی از استبداد

جواد شریفی

اگر خواسته باشیم منتقدانه درباره نماز جمعه، پیشینه اش و وضعیت امروزینش بیندیشیم؛ این پرسش ها فراروی ماست: آیا این چیزی که امروزه به نام نماز جمعه وجود دارد همان چیزی است که در صدر اسلام تشریع شد؟ آیا شکل نماز جمعه در طول تاریخ، دگرگون نشده؟ کارکرد ادامه…

۱۲ خرداد ۱۳۹۶

درنگی در باب فعالیت سیاسی عایشه همسر پیامبر

حسن یوسفی اشکوری

طرح موضوع نیز از این نظر مهم است که به عایشه ایراد گرفته چ‌اند که او حق نداشته وارد منازعات سیاسی و نظامی بشود. البته روشن است که چنین ایراد و انتقادی ربطی خاص به جدال‌های فرقه‌ای شیعه و سنی ندارد. زیرا عموم مسلمانان با هر گرایشی از گذشته تا کنون از این منظر بر عایشه نقد وارد کرده و بر او تاخته‌اند. آیا این ایراد وارد و مقبول است؟ روشن است که نوع پاسخ به این پرسش می‌تواند در نگاه کنونی مسلمانان در باره جنسیت و زنانگی و مردانگی اثر مستقیم بگذارد. آنچه در پی می‌آید پاسخ این چالش دیرین است.

۰۳ خرداد ۱۳۹۶

گفت‌و‌گو با ‌عبدالکریم سروش درباره رویاهای رسولانه؛

رویاروی «رویا»

گفت‌و‌گو ‌با عبدالکریم سروش؛

زیتون–افسانه فرامرزی: سال گذشته، در حالی که سه سال از انتشار  سلسله مقالات «محمد(ص) راوی رویاهای رسولانه» در سایت «جرس» گذشته بود، گفت‌و‌گوی تلویزیونی عبدالکریم سروش با عبدالعلی بازرگان در برنامه‌ی «پرگار»، فرضیه «رویاهای رسولانه» را به تمامی به عرصه‌ی عمومی کشاند. این فرضیه که  در زمان انتشار نیز ادامه…

۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۶

آفت فریب بر جان سیاست؛ دست‌آورد جدید محافظه‌کاران

مهدی نوربخش

درآمد: سیاست‌ورزی محافظه‌کاران در ایران، ‌سیاست کشور  را دست‌کم به سه آفت گرفتار کرده است. اول نوع حکومت ایده‌آلی که برای استقرار آن تلاش می‌کنند، که یک دولت استبدادی دینی‌ست. در این حکومت یک فرد با تکیه بر نیروهای مسلّح به انسجام ملی‌ از طریق قهر و غلبه ادامه…

۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۶

اسلام‌هراسی و اسلام‌گرایی در غرب

شیرین عبادی

زمینه مساعد برای روش افکار داعشی اول جهل است و بعد عدم عدالت اجتماعی؛ باید با این دو عامل مبارزه کرد تا افکار داعشی نتواند رشد یافته و پیروان جدیدی جذب کند. دولتهای غربی باید بودجه‌ای را که برای جنگیدن با داعش در نظر گرفته اند صرف مبارزه با بی‌سوادی و ساختن مدرسه کنند. بجای ریختن بمب بر سر مردم باید با وسایل آموزشی و کتاب آنها را بمباران کنید. شاهد بودید که تروریست‌ها چگونه از مدرسه هراس دارند تا حدی که ملاله یوسف زای را به خاطر تحصیل ترور می‌کنند و بوکو حرام اولین هدف مبارزاتی خود را تعطیل مدارس غربی اعلام کرده است. زیرا از نظر آنان علم فقط فراگیری مقررات اسلامی است آن هم به شیوه ای که آنان تفسیر و درک می‌کنند. پس روش مبارزه با داعش را باید تغییر داد تا بتوان به نتیجه رسید و الّا دنیا شاهد اغتشاش و هرج و مرجی روز افزون خواهد بود.

۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۶

تحلیلی نو بر شورش‌ها علیه عثمان

حسن یوسفی اشکوری

در این گفتار ذیل دو عنوان زمینه ها و دلیل اجتماعی و سیاسی و دینی شورش بر ضد عثمان و قتل خلیفه بررسی خواهد شد: عوامل سنتی و رایج این شورش و دلایل جامعه شناختی تازه تر که ابعاد مهمی از تحولات آن دوران را نشان می دهد.

۲۶ فروردین ۱۳۹۶

آیا دین و روشنفکری در تناقض‌اند؟

عبدالبشیر فکرت‌بخشی

نقدی بر آراء مصطفی ملکیان با عنایت به مصاحبه‌ی او با سایت فرهنگ‌امروز

۱۹ فروردین ۱۳۹۶

شبهه تحریف و مسئله وثاقت تاریخی قرآن

حسن یوسفی‌اشکوری

در بخش نخست مبحث چگونگی و چرایی کتابت و جمع و تدوین ارائه شد و اکنون در ادامه آن موضوع مهم شبهه تحریف و یا دگردیسی در متن قرآن (اعم از قرآن عثمانی و جز آن) تقدیم می شود.