بایگانی

۲۶ مهر ۱۳۹۶

وضعیت عقیدتی پیکارگران بر ضد امام علی

حسن یوسفی اشکوری

در این میان تحولات دوران امام علی و به ویژه سه جنگ داخلی مهم در این زمان چند ساله از جهات مختلف بر افکار و عقاید دینی و اجتهادهای فقهی و نحله های اجتماعی و سیاسی ادوار بعد اثر نهاده است. در جریان جنگهای جمل و صفین و نهروان پرسش هایی از این دست مطرح شد که در این میان کدام جناح از حقانیت دینی و مشروعیت سیاسی برخوردار است و یا بیشتر بهره دارد؟ اگر پاسخ این باشد که خروج کنندگان بر حاکم مشروع وقت یعنی «امیرالمؤمنین» علی بن ابی طالب بر باطل بوده اند و دچار گناه شرعی و حداقل مرتکب خطا و اشتباه شده باشند، موقعیت دینی و ایمانی مخالفان چگونه است و آیا اینان از جرگه مسلمانی خارج شده و یا می توانند خارج شده باشند؟ پرسش هایی از این دست در قرن نخست بر ذهن ها و اندیشه ها نطفه بست و در قرون بعد در توالی حوادث و تغییرات اجتماعی به صورت گسترده تر و جدی تر در میان عالمان و متکلمان مسلمان مطرح و مورد بحث قرار گرفت. به ویژه عقاید و باورهای نوآورانه و جنجالی و چالش برانگیز گروه خوارج در قرن اول و بیشتر در قرن دوم، موجب تعمیق و گسترش چنین مباحثی گردید.

۱۹ مهر ۱۳۹۶

ازدواج عرفی در ترازوی اخلاق

سروش دباغ

مرادم از ازدواج عرفی، زندگی دو غیرهمجنس با یکدیگر زیر یک سقف به نحو غیر رسمی است. در زبان انگلیسی، از مفهوم « cohabitant» برای توضیح این پدیده استفاده شده است. برخی واژۀ «هم باشی» را به عنوان معادل این اصطلاح پیشنهاد کرده اند. به نظرم، «ازدواج عرفی» نیز معادل مناسب و قابل فهمی در زبان فارسی است؛ مراد از «عرف» در این ترکیب، امری است که عقل جمعی بر آن صحه نهاده و در یک جامعه رفته رفته بدل به بخشی از مناسبات و روابط رایجِ میان انسانها شده است. آنچه در سالیان اخیر از آن تحت عنوان «ازدواج سفید» یاد می شود، خرده فرهنگی (sub-culture) که نگرانی برخی از مسئولین را هم به همراه داشته و در واکنش به وجود آن در کشور لب به اعتراض گشوده اند، مصداقی از «ازدواج عرفی» است. در مستند اخیر « انقلاب جنسی»، ساختۀ جواد شمقدری، که از جمله کارگردانان حکومتی است نیز به قصۀ «ازدواج سفید» اشاره شده است.

۱۵ مهر ۱۳۹۶

ابراهیم یزدی و مساله ارتباط با روحانیت

حسن فرشتیان

یکی از ویژگی های مطروحه در کنش سیاسی شادروان دکتر ابراهیم یزدی (۱۳۹۶-۱۳۱۰)، چگونگی رابطه وی با روحانیون، به ویژه با روحانیون مبارز در رژیم گذشته و بالاخص با شخص آیت الله خمینی است. رابطه انقلابیون و مبارزین سیاسی با روحانیت، از عصر مشروطه تا کنون، در یک ادامه…

۱۰ مهر ۱۳۹۶

چرا «مشرکی در خانواده پیامبر» را نوشتم؟

حسن محدّثی گیلوائی

بنده در خانواده‌ای مذهبی آن هم از نوع سنتی پرورده شدم که در آن نگاه اسطوره‌ای به دین غالب بود. از سال ۶۴ با خواندن کتاب فاطمه فاطمه است علی شریعتی وارد دین‌ موروثی را رها کردم و با دین آن‌طور که شریعتی ارایه می‌کرد، دل بستم و ادامه…

۰۵ مهر ۱۳۹۶

نقد و بررسی کتاب «شهید جاوید» درباره قیام امام حسین

حسن یوسفی اشکوری

این نوشتار گزارش نقادانه‌ای است از یک کتاب و آرای نویسنده آن و هرگز حاوی تحلیل مستقل و جداگانه و جامع از ماجرای جنبش امام حسین و داستان کربلا نیست و همین طور نظریات خاص نویسنده را نمایندگی نمی‌کند

۲۹ شهریور ۱۳۹۶

خیزش بنیاد گرایان

محمد برقعی

مسیحیان دست راستی و پیروزی ترامپ(۵) خیزش بزرگ و ناگهانی اوانجلیکن های جنوب در ۱۹۷۹ همه دست اندرکاران خبر و سیاست را غافلگیر کرد . موج بزرگی از جلسات ده ها هزار نفری، که از صدها تلویزیون و رادیو پخش می شد. جری فاول بزرگترین خطیب اوانجلیکن ها ادامه…

۲۷ شهریور ۱۳۹۶

زاگزبسکی، الگوگرایی و نظریه «ارجاع مستقیم»

احسان ابراهیمی

۱) در اخلاق فضیلت گرا، فضایل و رذایل اخلاقی اموری هستند که از رهگذر توجه به کنش شخص آشکار می شوند. از میان شش اصل کلی اخلاق فضیلت دو اصل آن مستقیماً درباره نقش شخص است در تعیین فضیلت و رذیلت اخلاقی: -عملی درست است اگر تنها و ادامه…

۲۱ شهریور ۱۳۹۶

دلایل امام علی در عدم مشروعیت خلافت معاویه

حسن یوسفی اشکوری

جستارهایی در تاریخ هفتاد سال نخست اسلام – قسمت بیست و ششم   درآمد هرچند مناقشه عمیق معاویه با امیرالمؤمنین علی‌ابی‌طالب به بهانه خون‌خواهی خلیفه مقتول (عثمان بن عفّان) بود اما انگیزه پیدا و پنهان معاویه (البته به نمایندگی تبار اموی) رقابت با علی و نفی خلافت او ادامه…

۱۴ شهریور ۱۳۹۶

رویاروی «رویا» | ۴

گفت‌و‌گو‌ با عبدالکریم سروش

سلسله گفت‌و‌گو‌هایی با عبدالکریم سروش در باره نظریه «رویاهای رسولانه»

۱۱ شهریور ۱۳۹۶

«هستۀ سخت» نواندیشی دینی باید محفوظ بماند

گفت‌وگو با علیرضا علوی‌تبار:

نواندیشی دینی یک «هستۀ سخت» دارد که اگر صاحبنظری عناصر این «هستۀ سخت» را کنار بگذارد (چه مستقیم و چه به عنوان پیامد منطقی و غیر مستقیم) دیگر نمی‌توان او را نواندیش دینی نامید و از این برنامۀ پژوهشی خارج شده است

۰۱ شهریور ۱۳۹۶

نظری گذرا بر کودتای بیست‌و‌هشت مرداد

داود هرمیداس باوند

در گذر تاریخ جوامع بشری فرازهایی پدیدار می‌شوند که به عنوان نقطه عطفی مسیر آینده جامعه مربوطه را مشخص می‌سازند. حال اگر این فراز یا ضعف اجتماعی – سیاسی بعنوان فرآیند جریان دیالکتیکی داخلی به نحوی از انحا در معرض تاثیرات مکانیکی خارجی که خود ناشی از یک ادامه…

۰۱ شهریور ۱۳۹۶

چرا امام علی به دادخواهی قتل عثمان رسیدگی نکرد؟

حسن یوسفی اشکوری

معاویه و امویان از ماجرای قتل عثمان برای تضعیف و شکست علی و همواره کردن راه اقتدار سیاسی خود سوء استفاده می کردند. آنان از پیش علی را تهدید کرده بودند. طبری این تهدید را چنین گزارش می کند: در روزهای آخر کار عثمان یک بار علی نزد عثمان رفت و ضمن گفتگویی معترضانه گفت: «ای امیر مؤمنان تو را چه می شود؟». بنی امیه به یک زبان گفتند: «ای علی، ما را به هلاکت دادی و با امیر مؤمنان چنین کردی، به خدا اگر به آن چه می خواهی برسی، دنیا بر تو تلخ خواهد شد.[۲۳] از این رو با اقتدار یافتن علی، تمام توان و امکانات خود را در بستری از عواطف و تحریکات احساسات به بهانه قتل «خلیفه مظلوم» و خونخواهی او به کار گرفتند تا بار دیگر به قدرت بازگردند و در این کار البته کامیاب شده و با برقراری صلح بین وارث و جانشین علی، حسن بن علی، و انتقال خلافت به معاویه این خواسته حاصل شد.

۲۹ مرداد ۱۳۹۶

از رشد سکولاریزم تا خیزش مذهبیان

محمد برقعی

مسیحیان دست راستی و نقش آنان در پیروزی ترامپ (۴)  آمریکا پس از جنگ جهانی دوم با جنگ جهانی دوم آمریکا بزرگ‌ترین قدرت جهان شد و رسالت رهبری جهان در تمام اقشار جامعه زنده شد؛ حتی آن معدودی که سخن از ایزوله شدن آمریکا می کردند، تا این ادامه…

۲۱ مرداد ۱۳۹۶

اصالت انسان در قرآن

سیدمحمدباقر تلغری‌زاده

در این نوشته کوشش من بر این است که نشان دهم شریعتی اندیشمندی نظام‌مند بود و محور اندیشه‌اش انسان و دغدغه‌های وجودی و دینی و فلسفی و اجتماعی او. این ویژگی چونان نخ تسبیخچحی تمام مباحث و مطالب گوناگون منظومه فکری او را به هم متصل و مرتبط می سازد. از این رو بایسته است که وی را اندیشمندی انسان دوست و انسان گرا بنامیم، البته که انسان گرایی او ریشه عمیق در کلام الهی، یعنی قرآن دارد.

۱۷ مرداد ۱۳۹۶

برداشتی از میراث شریعتی

حمیدرضا جلائی‌پور

پاسخی به مقاله‌ی «لزوم شکل‌گیری شریعتی‌شناسی دانش‌پژوهانه» از حسن محدثی

۱۶ مرداد ۱۳۹۶

گزارش تاریخ از ابوذر و سیدجمال

حسین میرزانیا

ابوذر یا ابوعلی، این راهیست که راویان منتقد شریعتی از [ابوذر و ابوعلی ] ، شریعتی برای ما روایت می‌کنند . منتقدینی که آخرین سلسله از این منتقدین که دست گشادی در تحریف و سناریو نویسی دارد، تلویحا معتقد است، شریعتی با ترجیح ابوذر بر ابوعلی، ایرانیت را ادامه…

۱۰ مرداد ۱۳۹۶

بازنگری در چگونگی و چرایی حکمیت

حسن یوسفی اشکوری

جستارهایی در تاریخ هفتاد سال نخست اسلام – قسمت بیست و چهارم   درآمد می دانیم که پس از جمل در سال ۳۶ هجری پیکار صفین رخ داد. در این پیکار دو سپاه عراق و شام در محلی به نام «صفّین»[۱] رویاروی شده و طی حدود چهار ماه ادامه…

۰۷ مرداد ۱۳۹۶

فضیلت گرایی اخلاقی؛ بررسی تطبیقیِ آراء آیریس مرداک و ابوحامد غزالی

سروش دباغ

خلاصه: در اخلاق هنجاری معاصر، مکاتبی نظیر نتیجه‌گرایی، وظیفه‌گرایی و “اخلاق در نظر اول” قاعده محورند. در مقابل، فضیلت‌گرایی اخلاقی فاعل محور است و غایت قصوای اخلاق در آن تربیت انسان فضیلت‌مند است؛‌ انسانی که ملکات و فضائل اخلاقی چندی در او نهادینه شده است. در این مقاله ادامه…

۰۵ مرداد ۱۳۹۶

تأثیر اعتقادات بنیادی اوانجلیکن‌ها بر فرهنگ آمریکا

محمد برقعی

در این بخش به ویژگی‌هایی از فرهنگ آمریکا پرداخته می‌شود که اوانجلیکن‌ها در ایجاد و شکل‌گیری آن نقش اساسی داشته‌اند. ذکر این نکته لازم است که با آن‌که اوانجلیکن‌ها اکثریت نیروهای مذهبی آمریکا را تشکیل می‌دهند و نقش بسیاری در سیاست و فرهنگ این دیار دارند، اما آنان تمام نیروهای مذهبی این کشور نیستند.

۳۱ تیر ۱۳۹۶

فکر می‌کنم اما روشنفکر نیستم

گفت‌وگو با بهاءالدین خرمشاهی

زیتون-هومان دوراندیش: بهاءالدین خرمشاهی، حافظ‌شناس و قرآن‌پژوه برجسته‌ای است که کارهای بزرگش را انجام داده و در این پیرانه‌سر آسوده بر کنار چو پرگار می‌رود. پس از یک عمر حافظ‌پژوهی، هم‌چنان درگیر حافظ‌شناسی است و هر از گاهی، مقاله‌ای هم دربارۀ خواجۀ شیراز منتشر می‌کند. با این حال، ادامه…

۳۰ تیر ۱۳۹۶

لزوم شکل‌گیری شریعتی‌شناسی دانش‌پژوهانه

حسن محدّثی گیلوائی

نقدی به آرای حمیدرضا جلایی‌پور (و نیز عبدالکریم سروش) بر علی شریعتی

۲۸ تیر ۱۳۹۶

جای خالی پرونده‌ حسینیه ارشاد در «مهرنامه»

حسین میرزانیا

محمد قوچانی روزنامه‌نگار و سردبیر مهرنامه، پرونده‌ی شریعتی را با اوراقی سنگین و قطور در دستور کار خویش قرار داده و بازجویی از شریعتی را چند سالی‌ست با جد و جهد تمام دنبال می‌کند. شبیه‌سازی و قرینه‌سازی‌های عجیب و غریب قوچانی در «شریعتی‌سازی» الگوی جدیدی از روزنامه‌نگاری پساانقلاب ادامه…

۲۶ تیر ۱۳۹۶

انسان کامل یا کمال انسان؟

شیریندخت دقیقیان

در این مجموعه مقالات، استدلال شده که نگاه نحله های فلسفی و عرفانی به چیستی انسان و مناسبت او با خدا، به راه های متفاوت رفته، به رویکردهای تمدنی و فرهنگی گونه گون به فرد و اجتماع انجامیده اند. در این مسیر، علیرغم واژگان و سخنان عرفانی به ظاهر یکسان، با درنظر گرفتن بسیاری تداخل ها، همچنان دو نحلۀ عمده را می توان متمایز نمود: نحلۀ فناجویی با تز مرکزی انسان کامل؛ و نحلۀ انسان خدایی با تز مرکزی کمال انسان.

۲۴ تیر ۱۳۹۶

مسیحیان دست‌ راستی و نقش آنان در پیروزی ترامپ (۲)

محمد برقعی

برای درک برنامه ها و سیاست دولت ترامپ لازم است شناختی از مسیحیان دست راستی داشت و برای شناخت آنان باید اوانجلیکن‌ها، که بخش اصلی آنان هستند، شناخته شوند. از این رو، در این بخش به اختصار  تاریخچه اوانجلیکن‌ها  را در آمریکا مرور می‌کنیم و چون هدف فقط ادامه…

۱۹ تیر ۱۳۹۶

چرا امام علی کوفه را مرکز خلافت اسلامی قرار داد؟

حسن یوسفی‌اشکوری

در این نوشتار کوتاه، در آغاز گزارشی از چرایی این انتقال و آرای مختلف در این باب، خواهد آمد و بعد اشارتی کوتاه خواهد شد در باب پیامدهای این انتقال برای علی و خلافتش و در نهایت تحلیلی کوتاه در باره اهمیت این جابجایی در تاریخ ایران پس از اسلام و لاجرم برای ما ایرانیان ارائه خواهد شد.

۱۳ تیر ۱۳۹۶

نشست «بازخوانی شریعتی، عدالت اجتماعی و ضرورت احیای چپ اسلامی»

شریعتی اسم مستعار خمینی شد

زیتون-طاها پارسا: «هر جا که بروی شریعتی دست از سرت بر نمی دارد». این را همسر یوسفی اشکوری به او گفته است. کسی که برای دهه‌های متمادی نامش با شریعتی پیوند خورده و امسال هم «کمیته یادمان چهلمین سالگرد دکتر علی شریعتی» را در خارج کشور تاسیس کرده ادامه…

۱۲ تیر ۱۳۹۶

رویاروی «رویا» | ۳

گفت‌و‌گو‌ با عبدالکریم سروش

در ادامه سلسله گفت‌وگوهایی پیرامون «رویاهای رسولانه» به انتقادات آقای حسن انصاری به این نظریه می‌پردازیم

۱۱ تیر ۱۳۹۶

شریعتی در فضای حوزه علمیه مشهد

حسن فرشتیان

دکترعلی شریعتی (۱۳۱۲-۱۳۵۶) زاده «کویرِ مزینانِ خراسان» بود، بزرگ شده «مشهد» و برآمده از «شهر شهادت». در نتیجه، حوزه علمیه مشهد نمی توانست نسبت به آرای وی در مورد حوزه های علمیه و روحانیت بی تفاوت باشد. نخستین درس های اسلامشناسی وی نیز در دانشگاه مشهد برگزار شده ادامه…

۰۷ تیر ۱۳۹۶

ترامپ چگونه به قدرت رسید؟

محمد برقعی

نقش مسیحیان تندرو در کابینه‌ی ترامپ برای ایرانیان کمتر شناخته شده است. این سلسله مقالات به معرفی کابینه و حامیان واقعی ترامپ می‌پردازد

۰۷ تیر ۱۳۹۶

نظری اجمالی به فقه و روند گسترش آن

نریمان آزادی

گسترش عظیم ارتباطات جهانی، استعمار کشورهای اسلامی توسط غربیان، باز شدن نسبی فضای اندیشیدن، و بالاخره برخورد عقائد، موجب آن شده است که اسلام بمثابه یکی از عوامل تعیین کنننده در حوادث جاری جهان امروز مطلرح شود و از جهات مختلف مورد نقد و بررسی قرار گیرد. مسلمانان ادامه…