بایگانی

۲۰ آذر ۱۳۹۶

پاسخی بر نقد نوشته جناب کوشا درباره کتاب «شهید جاوید»

حسن یوسفی اشکوری

درآمد چندی پیش مقاله ای تقریبا مبسوط از اینجانب در باره کتاب «شهید جاوید» اثر زنده یاد نعمت الله صالحی نجف آبادی در سایت زیتون انتشار یافت. در پی آن جناب حجت الاسلام آقای محمدعلی کوشا از فضلای خوش فکر و از شاگردان نویسنده کتاب شهید جاوید، نوشتاری ادامه…

۱۶ آذر ۱۳۹۶

حقیقت‌جوی هوشیار

مصطفی دانشگر

مقدمه ماهیت نقش پیامبر در مسألۀ وحی و فاعلیت وجود مقدس پیامبر اسلام در فرآیند وحی مسأله ای که از دیرباز مورد توجه متکلمان مسلمان از یک‌سو و مستشرقان و اسلام پژوهان از سوی دیگر بوده است. در این باب نظریه‌های متعدد مطرح شده و متکلمان برای پیامبر ادامه…

۰۵ آذر ۱۳۹۶

گزارش اختصاصی زیتون از سمپوزیوم «اکنون، ما و شریعتی»؛

آواز دسته‌جمعی یاران شریعتی

زیتون- ماهو منفرد: سمپوزیوم علمی «اکنون، ما و شریعتی» با حضور ۲۷ سخنران در روزهای پایانی هفته گذشته (اول و دوم آذر ماه) در تالار مطهری دانشگاه تربیت مدرس با حضور انبوه دانشجویان برگزار شد تا این مسئله از زوایای گوناگون واکاوی شود که دکتر علی شریعتی چه نسبتی ادامه…

۱۷ آبان ۱۳۹۶

مسیحیان دست راستی در دوران بوش و کلینتون

محمد برقعی

یادآوری: در بخش های پیشین اوانجلیکن ها، ازمهاجرتشان از انگلستان تا استقرار و گسترشان از سه قرن پیش در آمریکا، و در موج های بعدی پیوستن مهاجرینی از دیگر کشورهای اروپا شرح داده شد. تحولات و دسته بندی هایشان، از لیبرال ها تا بنیاد گرایان، از عوام تا ادامه…

۱۴ آبان ۱۳۹۶

انتقاداتی پیرامونِ «ازدواج شفاهی»

محمد موسوی‌عقیقی

اخیراً دکتر سروش دباغ مقاله‌ای با عنوانِ «ازدواج عرفی در ترازویِ اخلاق» در جانبداری از «ازدواجِ سفید» نوشته اند. البته وی تصریح می کند که این نگاشته متکفل بحثِ اخلاقی و دینیِ مقوله ازدواجِ عرفی است. ایشان عقیده دارند که «ازدواجِ عرفی» و به تعبیری «هم‌باشی» به معنایِ ادامه…

۱۳ آبان ۱۳۹۶

چند نکته قابل تأمل در باره رخداد نهروان و خوارج

حسن یوسفی اشکوری

جستارهایی در تاریخ هفتاد سال نخست اسلام – قسمت بیست و هشتم   درآمد سومین جنگی که در دوران فرمانروایی امام علی بن ابیطالب رخ داد جنگ نهروان بود. این حادثه در سال ۳۸ هجرت واقع شد. در پی جنگ خونین صفین و جریان حکمیت، گروهی از یاران ادامه…

۰۹ آبان ۱۳۹۶

نقدی بر نقد یوسفی اشکوری از «شهید جاوید»

محمدعلی کوشا

شهید جاوید کتابی است که در زمینۀ اهداف و انگیزۀ قیام امام حسین(ع) نوشته شده است و باید گفت از جملۀ مهم‌ترین کتاب‌های تاثیرگذار در یک قرن گذشته بوده است که با تحلیلی نو و استدلالی به قیام باشکوه امام حسین(ع) پرداخته است. کتاب‌های تاریخی فراوانی در مورد ادامه…

۰۷ آبان ۱۳۹۶

«امتناع اندیشه» سخنِ باطلی است

سروش دباغ

گفتگوی مکتوب سیدامیررضا ثُعبانی با سروش دباغ با محوریتِ «انتقاداتِ سیدجواد طباطبایی به روشنفکران»

۰۳ آبان ۱۳۹۶

وضعیت پساپدرسالاری

محمدامین قانعی راد

در ایران یکی از برهه‌های حساس مبارزه با پدرسالاری، انقلاب اسلامی است. انقلاب اسلامی به چالش کشیدن پدرسالاری در سیاست بود. ما علیه یک پدر تاجدار انقلاب کردیم.

۲۶ مهر ۱۳۹۶

وضعیت عقیدتی پیکارگران بر ضد امام علی

حسن یوسفی اشکوری

در این میان تحولات دوران امام علی و به ویژه سه جنگ داخلی مهم در این زمان چند ساله از جهات مختلف بر افکار و عقاید دینی و اجتهادهای فقهی و نحله های اجتماعی و سیاسی ادوار بعد اثر نهاده است. در جریان جنگهای جمل و صفین و نهروان پرسش هایی از این دست مطرح شد که در این میان کدام جناح از حقانیت دینی و مشروعیت سیاسی برخوردار است و یا بیشتر بهره دارد؟ اگر پاسخ این باشد که خروج کنندگان بر حاکم مشروع وقت یعنی «امیرالمؤمنین» علی بن ابی طالب بر باطل بوده اند و دچار گناه شرعی و حداقل مرتکب خطا و اشتباه شده باشند، موقعیت دینی و ایمانی مخالفان چگونه است و آیا اینان از جرگه مسلمانی خارج شده و یا می توانند خارج شده باشند؟ پرسش هایی از این دست در قرن نخست بر ذهن ها و اندیشه ها نطفه بست و در قرون بعد در توالی حوادث و تغییرات اجتماعی به صورت گسترده تر و جدی تر در میان عالمان و متکلمان مسلمان مطرح و مورد بحث قرار گرفت. به ویژه عقاید و باورهای نوآورانه و جنجالی و چالش برانگیز گروه خوارج در قرن اول و بیشتر در قرن دوم، موجب تعمیق و گسترش چنین مباحثی گردید.

۱۹ مهر ۱۳۹۶

ازدواج عرفی در ترازوی اخلاق

سروش دباغ

مرادم از ازدواج عرفی، زندگی دو غیرهمجنس با یکدیگر زیر یک سقف به نحو غیر رسمی است. در زبان انگلیسی، از مفهوم « cohabitant» برای توضیح این پدیده استفاده شده است. برخی واژۀ «هم باشی» را به عنوان معادل این اصطلاح پیشنهاد کرده اند. به نظرم، «ازدواج عرفی» نیز معادل مناسب و قابل فهمی در زبان فارسی است؛ مراد از «عرف» در این ترکیب، امری است که عقل جمعی بر آن صحه نهاده و در یک جامعه رفته رفته بدل به بخشی از مناسبات و روابط رایجِ میان انسانها شده است. آنچه در سالیان اخیر از آن تحت عنوان «ازدواج سفید» یاد می شود، خرده فرهنگی (sub-culture) که نگرانی برخی از مسئولین را هم به همراه داشته و در واکنش به وجود آن در کشور لب به اعتراض گشوده اند، مصداقی از «ازدواج عرفی» است. در مستند اخیر « انقلاب جنسی»، ساختۀ جواد شمقدری، که از جمله کارگردانان حکومتی است نیز به قصۀ «ازدواج سفید» اشاره شده است.

۱۵ مهر ۱۳۹۶

ابراهیم یزدی و مساله ارتباط با روحانیت

حسن فرشتیان

یکی از ویژگی های مطروحه در کنش سیاسی شادروان دکتر ابراهیم یزدی (۱۳۹۶-۱۳۱۰)، چگونگی رابطه وی با روحانیون، به ویژه با روحانیون مبارز در رژیم گذشته و بالاخص با شخص آیت الله خمینی است. رابطه انقلابیون و مبارزین سیاسی با روحانیت، از عصر مشروطه تا کنون، در یک ادامه…

۱۰ مهر ۱۳۹۶

چرا «مشرکی در خانواده پیامبر» را نوشتم؟

حسن محدّثی گیلوائی

بنده در خانواده‌ای مذهبی آن هم از نوع سنتی پرورده شدم که در آن نگاه اسطوره‌ای به دین غالب بود. از سال ۶۴ با خواندن کتاب فاطمه فاطمه است علی شریعتی وارد دین‌ موروثی را رها کردم و با دین آن‌طور که شریعتی ارایه می‌کرد، دل بستم و ادامه…

۰۵ مهر ۱۳۹۶

نقد و بررسی کتاب «شهید جاوید» درباره قیام امام حسین

حسن یوسفی اشکوری

این نوشتار گزارش نقادانه‌ای است از یک کتاب و آرای نویسنده آن و هرگز حاوی تحلیل مستقل و جداگانه و جامع از ماجرای جنبش امام حسین و داستان کربلا نیست و همین طور نظریات خاص نویسنده را نمایندگی نمی‌کند

۲۹ شهریور ۱۳۹۶

خیزش بنیاد گرایان

محمد برقعی

مسیحیان دست راستی و پیروزی ترامپ(۵) خیزش بزرگ و ناگهانی اوانجلیکن های جنوب در ۱۹۷۹ همه دست اندرکاران خبر و سیاست را غافلگیر کرد . موج بزرگی از جلسات ده ها هزار نفری، که از صدها تلویزیون و رادیو پخش می شد. جری فاول بزرگترین خطیب اوانجلیکن ها ادامه…

۲۷ شهریور ۱۳۹۶

زاگزبسکی، الگوگرایی و نظریه «ارجاع مستقیم»

احسان ابراهیمی

۱) در اخلاق فضیلت گرا، فضایل و رذایل اخلاقی اموری هستند که از رهگذر توجه به کنش شخص آشکار می شوند. از میان شش اصل کلی اخلاق فضیلت دو اصل آن مستقیماً درباره نقش شخص است در تعیین فضیلت و رذیلت اخلاقی: -عملی درست است اگر تنها و ادامه…

۲۱ شهریور ۱۳۹۶

دلایل امام علی در عدم مشروعیت خلافت معاویه

حسن یوسفی اشکوری

جستارهایی در تاریخ هفتاد سال نخست اسلام – قسمت بیست و ششم   درآمد هرچند مناقشه عمیق معاویه با امیرالمؤمنین علی‌ابی‌طالب به بهانه خون‌خواهی خلیفه مقتول (عثمان بن عفّان) بود اما انگیزه پیدا و پنهان معاویه (البته به نمایندگی تبار اموی) رقابت با علی و نفی خلافت او ادامه…

۱۴ شهریور ۱۳۹۶

رویاروی «رویا» | ۴

گفت‌و‌گو‌ با عبدالکریم سروش

سلسله گفت‌و‌گو‌هایی با عبدالکریم سروش در باره نظریه «رویاهای رسولانه»

۱۱ شهریور ۱۳۹۶

«هستۀ سخت» نواندیشی دینی باید محفوظ بماند

گفت‌وگو با علیرضا علوی‌تبار:

نواندیشی دینی یک «هستۀ سخت» دارد که اگر صاحبنظری عناصر این «هستۀ سخت» را کنار بگذارد (چه مستقیم و چه به عنوان پیامد منطقی و غیر مستقیم) دیگر نمی‌توان او را نواندیش دینی نامید و از این برنامۀ پژوهشی خارج شده است

۰۱ شهریور ۱۳۹۶

نظری گذرا بر کودتای بیست‌و‌هشت مرداد

داود هرمیداس باوند

در گذر تاریخ جوامع بشری فرازهایی پدیدار می‌شوند که به عنوان نقطه عطفی مسیر آینده جامعه مربوطه را مشخص می‌سازند. حال اگر این فراز یا ضعف اجتماعی – سیاسی بعنوان فرآیند جریان دیالکتیکی داخلی به نحوی از انحا در معرض تاثیرات مکانیکی خارجی که خود ناشی از یک ادامه…

۰۱ شهریور ۱۳۹۶

چرا امام علی به دادخواهی قتل عثمان رسیدگی نکرد؟

حسن یوسفی اشکوری

معاویه و امویان از ماجرای قتل عثمان برای تضعیف و شکست علی و همواره کردن راه اقتدار سیاسی خود سوء استفاده می کردند. آنان از پیش علی را تهدید کرده بودند. طبری این تهدید را چنین گزارش می کند: در روزهای آخر کار عثمان یک بار علی نزد عثمان رفت و ضمن گفتگویی معترضانه گفت: «ای امیر مؤمنان تو را چه می شود؟». بنی امیه به یک زبان گفتند: «ای علی، ما را به هلاکت دادی و با امیر مؤمنان چنین کردی، به خدا اگر به آن چه می خواهی برسی، دنیا بر تو تلخ خواهد شد.[۲۳] از این رو با اقتدار یافتن علی، تمام توان و امکانات خود را در بستری از عواطف و تحریکات احساسات به بهانه قتل «خلیفه مظلوم» و خونخواهی او به کار گرفتند تا بار دیگر به قدرت بازگردند و در این کار البته کامیاب شده و با برقراری صلح بین وارث و جانشین علی، حسن بن علی، و انتقال خلافت به معاویه این خواسته حاصل شد.

۲۹ مرداد ۱۳۹۶

از رشد سکولاریزم تا خیزش مذهبیان

محمد برقعی

مسیحیان دست راستی و نقش آنان در پیروزی ترامپ (۴)  آمریکا پس از جنگ جهانی دوم با جنگ جهانی دوم آمریکا بزرگ‌ترین قدرت جهان شد و رسالت رهبری جهان در تمام اقشار جامعه زنده شد؛ حتی آن معدودی که سخن از ایزوله شدن آمریکا می کردند، تا این ادامه…

۲۱ مرداد ۱۳۹۶

اصالت انسان در قرآن

سیدمحمدباقر تلغری‌زاده

در این نوشته کوشش من بر این است که نشان دهم شریعتی اندیشمندی نظام‌مند بود و محور اندیشه‌اش انسان و دغدغه‌های وجودی و دینی و فلسفی و اجتماعی او. این ویژگی چونان نخ تسبیخچحی تمام مباحث و مطالب گوناگون منظومه فکری او را به هم متصل و مرتبط می سازد. از این رو بایسته است که وی را اندیشمندی انسان دوست و انسان گرا بنامیم، البته که انسان گرایی او ریشه عمیق در کلام الهی، یعنی قرآن دارد.

۱۷ مرداد ۱۳۹۶

برداشتی از میراث شریعتی

حمیدرضا جلائی‌پور

پاسخی به مقاله‌ی «لزوم شکل‌گیری شریعتی‌شناسی دانش‌پژوهانه» از حسن محدثی

۱۶ مرداد ۱۳۹۶

گزارش تاریخ از ابوذر و سیدجمال

حسین میرزانیا

ابوذر یا ابوعلی، این راهیست که راویان منتقد شریعتی از [ابوذر و ابوعلی ] ، شریعتی برای ما روایت می‌کنند . منتقدینی که آخرین سلسله از این منتقدین که دست گشادی در تحریف و سناریو نویسی دارد، تلویحا معتقد است، شریعتی با ترجیح ابوذر بر ابوعلی، ایرانیت را ادامه…

۱۰ مرداد ۱۳۹۶

بازنگری در چگونگی و چرایی حکمیت

حسن یوسفی اشکوری

جستارهایی در تاریخ هفتاد سال نخست اسلام – قسمت بیست و چهارم   درآمد می دانیم که پس از جمل در سال ۳۶ هجری پیکار صفین رخ داد. در این پیکار دو سپاه عراق و شام در محلی به نام «صفّین»[۱] رویاروی شده و طی حدود چهار ماه ادامه…

۰۷ مرداد ۱۳۹۶

فضیلت گرایی اخلاقی؛ بررسی تطبیقیِ آراء آیریس مرداک و ابوحامد غزالی

سروش دباغ

خلاصه: در اخلاق هنجاری معاصر، مکاتبی نظیر نتیجه‌گرایی، وظیفه‌گرایی و “اخلاق در نظر اول” قاعده محورند. در مقابل، فضیلت‌گرایی اخلاقی فاعل محور است و غایت قصوای اخلاق در آن تربیت انسان فضیلت‌مند است؛‌ انسانی که ملکات و فضائل اخلاقی چندی در او نهادینه شده است. در این مقاله ادامه…

۰۵ مرداد ۱۳۹۶

تأثیر اعتقادات بنیادی اوانجلیکن‌ها بر فرهنگ آمریکا

محمد برقعی

در این بخش به ویژگی‌هایی از فرهنگ آمریکا پرداخته می‌شود که اوانجلیکن‌ها در ایجاد و شکل‌گیری آن نقش اساسی داشته‌اند. ذکر این نکته لازم است که با آن‌که اوانجلیکن‌ها اکثریت نیروهای مذهبی آمریکا را تشکیل می‌دهند و نقش بسیاری در سیاست و فرهنگ این دیار دارند، اما آنان تمام نیروهای مذهبی این کشور نیستند.

۳۱ تیر ۱۳۹۶

فکر می‌کنم اما روشنفکر نیستم

گفت‌وگو با بهاءالدین خرمشاهی

زیتون-هومان دوراندیش: بهاءالدین خرمشاهی، حافظ‌شناس و قرآن‌پژوه برجسته‌ای است که کارهای بزرگش را انجام داده و در این پیرانه‌سر آسوده بر کنار چو پرگار می‌رود. پس از یک عمر حافظ‌پژوهی، هم‌چنان درگیر حافظ‌شناسی است و هر از گاهی، مقاله‌ای هم دربارۀ خواجۀ شیراز منتشر می‌کند. با این حال، ادامه…

۳۰ تیر ۱۳۹۶

لزوم شکل‌گیری شریعتی‌شناسی دانش‌پژوهانه

حسن محدّثی گیلوائی

نقدی به آرای حمیدرضا جلایی‌پور (و نیز عبدالکریم سروش) بر علی شریعتی