بایگانی

۰۷ اسفند ۱۳۹۶

اصلاح‌طلبی و فروپاشی فرهنگی

عمران گاراژیان

اصلاح طلبان ابزار عمده شان را در بافت اجتماعی ایران از دست داده اند و از آنجا که در حاشیۀ هستۀ سخت قدرت هستند و عموما در زمان معاصر به آن هسته دسترسی مسقیم ندارند، قدرت، سرمایه و توان تعامل لازم برای پیشگیری از فروپاشی فرهنگی را هم ندارند. در نتیجه، آنها دقیقا مانند رقبایشان یعنی اصولگرایان، کشتی شان به گلِ فروپاشی فرهنگی، خواهد نشست.

۲۶ بهمن ۱۳۹۶

شریعتی، فاطمه و مسئله زنان

محسن زال

دیباچه: پرسشی امروزه طرح شده که اصولا الگوها ی زنانه مذهبی به چه کار زن امروز می‌آید و آیا این الگوها برای زن امروز پیام یا فایده ای دارند؟ کسانی بر این هستند که این الگو ها دیگر کارکردی ندارند و از این رو به فراموشی سپرده شده ادامه…

۲۲ بهمن ۱۳۹۶

ضرورت بازنگری قوانین مربوط به آزار جنسی

صدیقه وسمقی

ادله‌ی اثبات هر جرم باید با احتمالات واقعی در چگونگی وقوع آن، رابطه‌ی منطقی و واقع‌گرایانه داشته باشد. آزار جنسی معمولا به گونه‌ای انجام می‌شود که کسی نمی‌تواند شاهد آن باشد. متجاوز معمولا در حضور دیگران به آزار قربانی نمی‌پردازد، لذا وقتی قانون از قربانی می‌خواهد که چهار شاهد برای اثبات آزار جنسی مورد ادعا بیاورد، در واقع از متجاوز حمایت می‌کند و فشار سخت‌گیری را بیش از متجاوز بر قربانی اعمال می‌کند. اثبات آزار جنسی صرفا با معرفی چهار شاهد توسط قربانی و یا چهار بار اقرار متجاوز، سلب حمایت قانونی از قربانی است؛ زیرا میان ادله‌ی اثبات جرم و چگونگی امکان وقوع آن رابطه‌ی منطقی و واقعی وجود ندارد. منشآ این اشتباه بزرگ آن است که در فقه و قانون مجازات اسلامی، «آزار جنسی» و «رابطه‌ی جنسی» رضایت‌مندانه یک‌سان تلقی شده اند.

۲۰ بهمن ۱۳۹۶

«حجاب» وجود ندارد

فاطمه صادقی

«در بسیاری مواقع [در نظرسنجی‌ها] ایده‌های طبقات حاکم همانا ایده‌های حاکم هستند.» به تعبیر دیگر ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان آن چیزی را سنجیده که در واقع وجود ندارد. حجابِ شرعی فقط یک افسانه است؛ نه فقط برای «دختران خیابان انقلاب» بلکه برای سایر زنان و مردان انقلاب. آنچه هست، پوششی است دل‌بخواهی که برای تحقیر، سرکوب، کم‌تحرک‌کردن، بیمارکردن، و جنسی‌کردن زنان سرهم‌بندی شده است.

۱۸ بهمن ۱۳۹۶

چرا در جمهوری اسلامی ایران «حجاب» مساله‌ ناموسی شد؟

حسن فرشتیان

علیرغم فقدان دلیل بر اجبار بانوان به حجاب، چرا در جمهوری اسلامی ایران، حجاب اجباری شد؟ حتا بر مبنای نظر فقیهان قائل به وجوب حجاب و پوشش موی بانوان، هیچ برهان و دلیل شرعی بر اجبار بانوان به حجاب در فقه وجود ندارد. بلکه ترخیص های شرعی رایج ادامه…

۰۹ بهمن ۱۳۹۶

خلا معرفتی فاجعه‌آمیز در زمینه عدالت اجتماعی

فرشاد مومنی

ایرانی‌ها درباره نامطلوب بودن وضع موجود خیلی زود به جمع‌بندی می‌رسند و همه اختلاف‌نظرها، اختلاف منافع و سلیقه‌ها را کنار می‌گذارند و دست به دست هم می‌دهند و مناسبات نامطلوب موجود را واژگون می‌کنند. اما زمانی که وقت جایگزینی نظم مطلوب می‌رسد نمی‌توانند تفاهم کنند و هر کسی به یک سمتی می‌کشد و نتیجه این شقاق این می‌شود که دوباره همان مناسبات قبلی به یک وضعیت بدتری برمی‌گردد. اگر از ما بپرسند که برای تغییر این وضعیت و رسیدن به نقطه‌ای که ما بتونیم سنگی را روی سنگی بگذاریم و یک ارتقا اعتلابخش در این جامعه پدید بیاوریم مناسب‌ترین نقطه عزیمت چیست…

۰۸ بهمن ۱۳۹۶

تحقیقی در آمار سپاهیان و تلفات جنگی(جمل، صفین، نهروان و کربلا)

حسن یوسفی‌اشکوری

 جستارهایی در تاریخ هفتاد سال نخست اسلام – جستار بیست و نهم  درآمد یکی از فرازهای مهم و قابل تحقیق و تأمل در قرن نخست اسلام، آمار سپاهیان حاضر در جنگ‌ها و به ویژه ارقام تلفات جنگی از دو سوی این پیکارهاست. با یک مراجعه سردستی به متون ادامه…

۰۷ بهمن ۱۳۹۶

دربارۀ یک استدلال استعلایی

محمدرضا واعظ شهرستانی

چکیده: این مقاله گزارش مختصری است دربارۀ ماهیت یک استدلال استعلایی، مهم ترین هدف به کارگیری آن و کاربردهای گوناگون آن. در این راستا ابتدا سعی شده است مفهوم و ماهیت استدلال استعلایی برای خواننده روشن شود. به این منظور در بخش اول صورت منطقی یک استدلال استعلایی ادامه…

۲۷ دی ۱۳۹۶

کاشف معدن صبح

علی صنایعی

مراجعه به آموزه‌های حکیمانه اومانیست‌های موحّدی چون جناب زرتشت و ابوالقاسم فردوسی و صورت‌بندی تلقی آنان از ممارست و حکمت عملی در دستگاه اخلاق فضیلت‌گرا، می‌تواند به تبیین نسبت میان سلوک معنوی و اخلاق هنجاری در دنیای مدرن بیانجامد

۲۲ دی ۱۳۹۶

ایمانوئل کانت، واقع‌گرایی و ضد واقع‌گرایی اخلاقی

سروش دباغ

چکیده: مقاله حاضر در صدد است با بیان جایگاه مبحث واقع‌گرایی و ضد واقع‌‌گرایی در فرااخلاق، تقریرهای مختلف واقع‌گرایی اخلاقی را بیان نموده و با بررسی آموزه‌های اخلاقی کانت، موضع وی را در ذیل این تقسیم‌بندی تبیین کند. مبحث واقع‌گرایی و ضد واقع‌گرایی اخلاقی ارتباط وثیقی با مبحث ادامه…

۲۱ دی ۱۳۹۶

این‌سو و آن‌سوی انقلاب

امین جباری

۱. جامعه‌شناسان و تئوری‌پردازان انقلاب‌های سیاسی، تحقق یک انقلاب سیاسی را، نتیجه گردهمایی ۸ عامل می‌دانند که در دو سطح «مبانی قدرت دولت‌ها» و “«جنبش و بسیج انقلابی» روی می‌دهند: الف: چهار محور مربوط به مبانی قدرت دولت‌ها که عبارتند از: ۱. بحران مشروعیت ۲. بحران کارآمدی ۳. ادامه…

۱۶ دی ۱۳۹۶

تاریخ نگاری یک سویه در توجیه مظالم اسرائیل

حسن یوسفی اشکوری

درآمد چندی پیش مقاله ای از من با عنوان «تراژدی فلسطین» در سایت زیتون منتشر شد. بر این نوشته، نقدی به قلم  آقای علی صدر زاده با عنوان«تراژدی ما، تاریخ‌نگاری یک‌سویه در خدمت خشونت» در سایت «گویانیوز» منتشر شد. پس از خواندن این نقد، مدتی با خود کلنجار ادامه…

۱۴ دی ۱۳۹۶

حاشیه ­ای ­بودن انسان ایرانی

ابوالفضل مظلوم زاده

ریشه سریالی جنبش و جوش مردم ایران برای دادخواهی را باید از کجا سراغ گرفت؟ روند پرشتاب تحولات اخیر که از مشهد شروع و به فاصله اندکی جغرافیایِ میدانیِ اعتراضات را به رشت، کرمانشاه، اصفهان، تهران و ده ها شهر مرکزی و بی نام و نشان کشور کشاند، ادامه…

۱۲ دی ۱۳۹۶

خیزشِ نان و لرزشِ ایمان

حسن فرشتیان

در بازخوانی از متون دینی، با چهره ای پلید از فقر مواجه می شویم که همزاد و قرین کفر محسوب می شود و ریشه آن نه در بلایای آسمانی و قضا و قدر الاهی، بلکه در عملکرد حاکمیت و در سودجویی و افزون طلبی و اجحاف و ستمگری اربابان قدرت و ثروت قرار دارد.

۰۸ دی ۱۳۹۶

خاطراتی از فعالیت‌های ابراهیم یزدی در آمریکا

جلیل ضرابی

من بعد از اتمام دوره دانشکده‌ پزشکی در ایران و گرفتن درجه دکترا و خدمت سربازی می‌خواستم برای ادامه تحصیل به آمریکا بروم ولی چون به‌علت فعالیت در نهضت آزادی و عضویت در کمیته دانشگاه نهضت یکسال زندان رفته بودم، سازمان امنیت اجازه خروج از کشور را به‌ ادامه…

۰۳ دی ۱۳۹۶

مسیحیان دست‌راستی در دولت جرج دبلیو بوش

محمد برقعی

مسیحیان دست راستی و نقش آنان در پیروزی ترامپ (۷) حرکت​ جوامع دموکراتیک پاندولی است و در این میان آمریکا شدیدترین  حرکت را دارد، تا جایی‌که یک دوره آن می‌تواند ۱۸۰ درجه با دوره پیشین یا پسین آن تفاوت داشته باشد. نگاهی به همین چند دهه اخیر درستی ادامه…

۲۹ آذر ۱۳۹۶

شناخت نوین از امپریالیسم

حمید آصفی

ما به یک تحلیل امروزی از سرمایه داری جهانی نیاز داریم برای اینکه بدون شناخت سرمایه داری جهانی امکان شناخت و تحلیل آرایش طبقاتی داخلی وجود ندارد.

۲۵ آذر ۱۳۹۶

ازدواج عرفی در ترازوی اخلاق(۲)

سروش دباغ

چندی پس از انتشار مقالۀ «ازدواج عرفی در ترازوی اخلاق»، دو مقالۀ انتقادی در سایت «زیتون»منتشر شده و  [۱]  نوشته ها و ملاحظات بسیاری به دست نگارنده رسید.[۲] در این جستار، می کوشم به انتقادات طرح شده پاسخ دهم، همچنین به ایضاح بیشترِ مدعیّاتِ مقالۀ نخست همّت خواهم گمارد. ادامه…

۲۰ آذر ۱۳۹۶

پاسخی بر نقد نوشته جناب کوشا درباره کتاب «شهید جاوید»

حسن یوسفی اشکوری

درآمد چندی پیش مقاله ای تقریبا مبسوط از اینجانب در باره کتاب «شهید جاوید» اثر زنده یاد نعمت الله صالحی نجف آبادی در سایت زیتون انتشار یافت. در پی آن جناب حجت الاسلام آقای محمدعلی کوشا از فضلای خوش فکر و از شاگردان نویسنده کتاب شهید جاوید، نوشتاری ادامه…

۱۶ آذر ۱۳۹۶

حقیقت‌جوی هوشیار

مصطفی دانشگر

مقدمه ماهیت نقش پیامبر در مسألۀ وحی و فاعلیت وجود مقدس پیامبر اسلام در فرآیند وحی مسأله ای که از دیرباز مورد توجه متکلمان مسلمان از یک‌سو و مستشرقان و اسلام پژوهان از سوی دیگر بوده است. در این باب نظریه‌های متعدد مطرح شده و متکلمان برای پیامبر ادامه…

۰۵ آذر ۱۳۹۶

گزارش اختصاصی زیتون از سمپوزیوم «اکنون، ما و شریعتی»؛

آواز دسته‌جمعی یاران شریعتی

زیتون- ماهو منفرد: سمپوزیوم علمی «اکنون، ما و شریعتی» با حضور ۲۷ سخنران در روزهای پایانی هفته گذشته (اول و دوم آذر ماه) در تالار مطهری دانشگاه تربیت مدرس با حضور انبوه دانشجویان برگزار شد تا این مسئله از زوایای گوناگون واکاوی شود که دکتر علی شریعتی چه نسبتی ادامه…

۱۷ آبان ۱۳۹۶

مسیحیان دست راستی در دوران بوش و کلینتون

محمد برقعی

یادآوری: در بخش های پیشین اوانجلیکن ها، ازمهاجرتشان از انگلستان تا استقرار و گسترشان از سه قرن پیش در آمریکا، و در موج های بعدی پیوستن مهاجرینی از دیگر کشورهای اروپا شرح داده شد. تحولات و دسته بندی هایشان، از لیبرال ها تا بنیاد گرایان، از عوام تا ادامه…

۱۴ آبان ۱۳۹۶

انتقاداتی پیرامونِ «ازدواج شفاهی»

محمد موسوی‌عقیقی

اخیراً دکتر سروش دباغ مقاله‌ای با عنوانِ «ازدواج عرفی در ترازویِ اخلاق» در جانبداری از «ازدواجِ سفید» نوشته اند. البته وی تصریح می کند که این نگاشته متکفل بحثِ اخلاقی و دینیِ مقوله ازدواجِ عرفی است. ایشان عقیده دارند که «ازدواجِ عرفی» و به تعبیری «هم‌باشی» به معنایِ ادامه…

۱۳ آبان ۱۳۹۶

چند نکته قابل تأمل در باره رخداد نهروان و خوارج

حسن یوسفی اشکوری

جستارهایی در تاریخ هفتاد سال نخست اسلام – قسمت بیست و هشتم   درآمد سومین جنگی که در دوران فرمانروایی امام علی بن ابیطالب رخ داد جنگ نهروان بود. این حادثه در سال ۳۸ هجرت واقع شد. در پی جنگ خونین صفین و جریان حکمیت، گروهی از یاران ادامه…

۰۹ آبان ۱۳۹۶

نقدی بر نقد یوسفی اشکوری از «شهید جاوید»

محمدعلی کوشا

شهید جاوید کتابی است که در زمینۀ اهداف و انگیزۀ قیام امام حسین(ع) نوشته شده است و باید گفت از جملۀ مهم‌ترین کتاب‌های تاثیرگذار در یک قرن گذشته بوده است که با تحلیلی نو و استدلالی به قیام باشکوه امام حسین(ع) پرداخته است. کتاب‌های تاریخی فراوانی در مورد ادامه…

۰۷ آبان ۱۳۹۶

«امتناع اندیشه» سخنِ باطلی است

سروش دباغ

گفتگوی مکتوب سیدامیررضا ثُعبانی با سروش دباغ با محوریتِ «انتقاداتِ سیدجواد طباطبایی به روشنفکران»

۰۳ آبان ۱۳۹۶

وضعیت پساپدرسالاری

محمدامین قانعی راد

در ایران یکی از برهه‌های حساس مبارزه با پدرسالاری، انقلاب اسلامی است. انقلاب اسلامی به چالش کشیدن پدرسالاری در سیاست بود. ما علیه یک پدر تاجدار انقلاب کردیم.

۲۶ مهر ۱۳۹۶

وضعیت عقیدتی پیکارگران بر ضد امام علی

حسن یوسفی اشکوری

در این میان تحولات دوران امام علی و به ویژه سه جنگ داخلی مهم در این زمان چند ساله از جهات مختلف بر افکار و عقاید دینی و اجتهادهای فقهی و نحله های اجتماعی و سیاسی ادوار بعد اثر نهاده است. در جریان جنگهای جمل و صفین و نهروان پرسش هایی از این دست مطرح شد که در این میان کدام جناح از حقانیت دینی و مشروعیت سیاسی برخوردار است و یا بیشتر بهره دارد؟ اگر پاسخ این باشد که خروج کنندگان بر حاکم مشروع وقت یعنی «امیرالمؤمنین» علی بن ابی طالب بر باطل بوده اند و دچار گناه شرعی و حداقل مرتکب خطا و اشتباه شده باشند، موقعیت دینی و ایمانی مخالفان چگونه است و آیا اینان از جرگه مسلمانی خارج شده و یا می توانند خارج شده باشند؟ پرسش هایی از این دست در قرن نخست بر ذهن ها و اندیشه ها نطفه بست و در قرون بعد در توالی حوادث و تغییرات اجتماعی به صورت گسترده تر و جدی تر در میان عالمان و متکلمان مسلمان مطرح و مورد بحث قرار گرفت. به ویژه عقاید و باورهای نوآورانه و جنجالی و چالش برانگیز گروه خوارج در قرن اول و بیشتر در قرن دوم، موجب تعمیق و گسترش چنین مباحثی گردید.

۱۹ مهر ۱۳۹۶

ازدواج عرفی در ترازوی اخلاق

سروش دباغ

مرادم از ازدواج عرفی، زندگی دو غیرهمجنس با یکدیگر زیر یک سقف به نحو غیر رسمی است. در زبان انگلیسی، از مفهوم « cohabitant» برای توضیح این پدیده استفاده شده است. برخی واژۀ «هم باشی» را به عنوان معادل این اصطلاح پیشنهاد کرده اند. به نظرم، «ازدواج عرفی» نیز معادل مناسب و قابل فهمی در زبان فارسی است؛ مراد از «عرف» در این ترکیب، امری است که عقل جمعی بر آن صحه نهاده و در یک جامعه رفته رفته بدل به بخشی از مناسبات و روابط رایجِ میان انسانها شده است. آنچه در سالیان اخیر از آن تحت عنوان «ازدواج سفید» یاد می شود، خرده فرهنگی (sub-culture) که نگرانی برخی از مسئولین را هم به همراه داشته و در واکنش به وجود آن در کشور لب به اعتراض گشوده اند، مصداقی از «ازدواج عرفی» است. در مستند اخیر « انقلاب جنسی»، ساختۀ جواد شمقدری، که از جمله کارگردانان حکومتی است نیز به قصۀ «ازدواج سفید» اشاره شده است.

۱۵ مهر ۱۳۹۶

ابراهیم یزدی و مساله ارتباط با روحانیت

حسن فرشتیان

یکی از ویژگی های مطروحه در کنش سیاسی شادروان دکتر ابراهیم یزدی (۱۳۹۶-۱۳۱۰)، چگونگی رابطه وی با روحانیون، به ویژه با روحانیون مبارز در رژیم گذشته و بالاخص با شخص آیت الله خمینی است. رابطه انقلابیون و مبارزین سیاسی با روحانیت، از عصر مشروطه تا کنون، در یک ادامه…