بایگانی

۳۰ دی ۱۳۹۵

مهندس بازرگان و «حکومت از پایین»

مرتضی کاظمیان

مهندس مهدی بازرگان ـ که ۳۰ دی‌ماه سالگرد درگذشت او در سال ۱۳۷۳ است ـ به دبیرکلی جمعیت سیاسی «نهضت آزادی ایران» شهرت دارد و نخست‌وزیری دولت موقت پس از پیروزی انقلاب، و البته دیدگاه‌هایی که در حوزه نواندیشی دینی ابراز و مکتوب کرده است. زندگی بازرگان اما ادامه…

۲۹ دی ۱۳۹۵

دو نقد به مجری عزیز «پرگار»

رضا علیجانی

آقای کریمی صبوری و متانت و مدیریت خوبی برای اداره جلسات دارد که نیازی به تعریف و توضیح ندارد. اما این همه؛ کار ایشان را بی‌عیب و نقص نمی‌کند. یکی از برنامه‌هایی که از ابتدا روی نحوه ورود و پرداختن ایشان به موضوع انتقاد وارد است همین برنامه اخیر «گفت و گو با روشنفکران غیر دینی» است

۲۸ دی ۱۳۹۵

دو پیام، چند نکته

احسان ابراهیمی

خصوصیات شخصی و شخصیتی رهبر جمهوری اسلامی مانند هر رهبر غیرمنتخب دیگری در نظامی غیردموکراتیک، به بخش جدایی‌ناپذیری از سیاست روز تبدیل شده است و بسیاری از تحولات سیاسی را می‌توان با ارجاع به شخصیت و خلقیاتش فهم و تحلیل کرد. مثلاً وی مانند سلف خود در به‌کار ادامه…

۲۶ دی ۱۳۹۵

مرثیه جنگل

حسن یوسفی اشکوری

این روزها می‌شنوم که قانون حفاظت جنگل در مجلس سخن در میان است. گویا قرار است که در طول ده‌ سال برخی کنترل‌ها در بهره‌برداری از جنگل‌های شمال اعمال شود تا به اصطلاح امکان تنفسی برای جنگل‌ها فراهم آید و در این مدت جنگل‌ها بتوانند اندکی تمدید قوا ادامه…

۲۶ دی ۱۳۹۵

نقد هاشمی و استانداردهای دوگانه

احسان مهرابی

نسل جدید و یا مردم ایران «حافظه تاریخی ندارند».این انتقاد برخی از مخالفان هاشمی رفسنجانی از کسانی است که در روزهای گذشته از او تمجید کرده و یا در مراسم تشییع جنازه او شرکت کرده‌اند.گروهی نیز تاکید دارند که نقش هاشمی رفسنجانی در بازداشت، قتل و دیگر فشارها ادامه…

۲۵ دی ۱۳۹۵

ریشه هندی آیت‌الله خمینی و بحث دو‌تابعیتی‌ها

فرزانه روستایی

از مطرح‌شدن لغو تابعیت ایرانی حدود چهارمیلیون ایرانی ( معادل یک بیستم جمعیت کشور) که از ثروتمندترین و تحصیل‌کرده‌ترین و متخصص‌ترین اقشار چهار دهه گذشته جامعه ایران معاصر هستند می‌توان به این فکر کرد که شاید قوه قضاییه و سپاه و لایه‌های امنیتی برای مقابله با فشار غیر ادامه…

۲۵ دی ۱۳۹۵

تاثیر فقدان هاشمی بر مناسبات قدرت

فرخ نگهدار

تشییع دوسویه اما آرام هاشمی پیامی پرمعنا برای جهان داشت: در ایران یک جامعه شهری مجرب و پرشمار شکل گرفته است که در گذر از رنج‌ها یاد گرفته است که با حاکمان نافرمان چه کند تا رفتار آنان با خود را دگرگون سازد، و بی‌هیچ نیاز به ریختن خون یا هجوم و فشار و حمایت خارجی.
ایران از آن دوران که دیگران برایش نسخه‌پیچی کنند، سال‌هاست عبور کرده. حضور هم‌زمان حاکمان و معترضان در یک مراسم، به جهان گفت روی خونین‌شدن مبارزه قدرت در ایران، یا تکرار آن‌چه در خاورمیانه و شمال افریقا رخ داد، کم‌تر حساب کنند. رفتن هاشمی نشان داد که حامیان کسب قدرت از طریقی جز صندوق رای، کم شمارتر و امید خارجی به رونق کار ایشان، محو تر شده است…

۲۴ دی ۱۳۹۵

هاشمی‌ رفسنجانی‌، درس‌هایی از فرودها و فرازها

مهدی نوربخش

در ابتدای ریاست‌جمهوری آقای رفسنجانی‌، ابراهیم یزدی به ایشان پیام می‌فرستد که اگر مدل حکومتی ایشان یک مدل چینی‌ است، نهضت با آن مخالفت می‌کند، اما اگر آیت‌الله هاشمی‌ به توسعه سیاسی اعتقاد داشته باشد و از ایجاد نهادهای دموکراتیک حمایت کند، او حمایت کامل نهضت آزادی را خواهد داشت.

۲۴ دی ۱۳۹۵

نقشی نیمه‌تمام در بازگشتی نیمه‌راه!

عبدالعلی بازرگان

توبه سیاسی، تابع گذشته سیاست‌مدار است و بهایی که باید پرداخته شود، هزینه خساراتی است که در آن نقش داشته. منتظری که در تصویب تز ولایت فقیه، هرچند با موکول کردن آن به رضایت و نقش مردم، در مجلس نخست انقلاب نقشی کلیدی داشت، بهای آن را صادقانه و پر و پیمان داد. اما هاشمی که پله‌پله از نردبان قدرت پایین رانده شده بود و با دست می‌کوشید آن را هم‌چنان برای جبران مافات و شاید خدمتی به مردم یا مرام خود نگه دارد، سیاست‌مدار بود و اهل کج‌دار و مریز. او گویی به نقش خود در ادامه جنگ پس از فتح خرمشهر، که به شهادت و جراحت حدود یک میلیون انسان منجر شد و به مشارکت یا سکوتش در سرکوب یا سر به نیست‌کردن ده‌ها هزار مخالف سیاسی و متلاشی و آواره‌کردن یک ملت به خوبی آگاه نبود!… ادامه…

۲۴ دی ۱۳۹۵

نقدی بر سلسله گزار‌ش‌های «الگوی فساد اقتصادی در دولت یازدهم»

علی مزروعی

اخیرا سه مطلب ذیل عنوان کلی «الگوی فساد اقتصادی در دولت یازدهم»، که اولی با زیر عنوان «فساد سیستماتیک کمرنگ شد، سودجویی حلقه‌ها پررنگ»با نام نویسنده «نازنین نامدار» و دو دیگر با عناوین «محافظی که آخوندی را به دردسر انداخت» و «دورهمی برادرانه در قلب پاستور» به قلم ادامه…

۲۳ دی ۱۳۹۵

جنبشی که دوباره «سبز» شد

مرتضی کاظمیان

شش سال پس از آخرین بروز و ظهور برجسته سبزها و در پی آن، بازداشت خانگی رهبران جنبش سبز، یک‌بار دیگر جنبشی که بسیاری آن‌را خاتمه یافته جار می‌زدند، در خیابان‌های پایتخت «سبز» شد. اتفاق بسیارمهمی که خاطر هسته اصلی قدرت در جمهوری اسلامی را بار دیگر برآشفته ادامه…

۲۲ دی ۱۳۹۵

میراث سیاسیِ هاشمیِ متاخر

سروش دباغ

عموم انسان‌ها، نه سفید اند و نه سیاه، بلکه خاکستری‌اند و احوال و اطوار گوناگونی را در زندگی خویش تجربه می‌کنند؛ عالم سیاست نیز از این قاعده مستثنی نیست. هاشمی رفسنجانی، سیاست پیشه‌ای از جنس مهدی بازرگان، آیت‌الله منتظری و عزت‌الله سحابی نبود …

۲۲ دی ۱۳۹۵

هاشمی و فهم افق‌های زمان

آرمان سلیمی

سوگ ملت ایران برای وداع با هاشمی رفسنجانی چقدر روایتی آشناست. داستان قهرمان‌پروری ایرانیان انگار تمامی ندارد. یکی را می‌ستایم، با گذار زمان طردش می‌کنیم و مورد آماج حملات کوبنده قرارش می‌دهیم و در پایان از او اسطوره می‌سازیم. این روایت قهرمان‌پروری و نخبه‌کشی یک جامعه است. اگر ادامه…

۲۱ دی ۱۳۹۵

هاشمی رفسنجانی، اصلاحات و تعادل نَش

طاها پارسا

در این یادداشت می‌کوشم با استفاده از مفهوم «تعادل نش» جایگاه مرحوم هاشمی رفسنجانی در سیاست ایران را نشان دهم و  برآوردی از وضعیت جدیدی داشته باشم که  هاشمی در آن حضور ندارد. «تعادل نش» یک مفهوم مهم در «نظریه‌ی بازی» هاست. نظریه بازی‌ها بسیاری از وضعیت‌ها، رفتارها، ادامه…

۲۱ دی ۱۳۹۵

یک ضایعه، یک پرسش

عیسی سحرخیز

در آستانه سالگرد حصر خانگی دکتر زهرا رهنورد، مهندس میرحسین موسوی و شیخ مهدی کروبی طرح این پرسش منطقی است که اگر حادثه سکته قلبی و فوت سریع هاشمی رفسنجانی برای یکی از رهبران جنبش سبز اتفاق می‌افتاد، رهبری نظام چگونه می‌توانست پاسخ‌گوی افکار عمومی داخلی و خارجی در مورد مرگ ناحق این عزیزان در حصر خانگی باشد که طبیعتا شایعه کشتن مخالفان نقل محافل سیاسی و حتی مجامع غیرسیاسی جامعه می‌شد…

۲۱ دی ۱۳۹۵

پایان عصر آقای خاص سیاست در ایران

علی کلائی

سیاسی‌ترین سیاستمدار پس از انقلابی که سیل‌وار آمده بود، به‌صورتی کاملا ناگهانی رفت. او به‌مانند اکثر سیاستمداران تاریخ ایران بدون داوری‌شدن رفت. اکبر هاشمی بهرمانی یا هم‌او که ما او را به نام علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی می‌شناسیم. زاده شهریور ماه ۱۳۱۳ و مرگ به دلیل آنچه عارضه قلبی ادامه…

۲۱ دی ۱۳۹۵

چگونگی نگریستن به یک «مرگ»

ملیحه محمدی

آنچه که به گمان من نیاز امروز ماست، به‌ویژه در نقش اپوزیسیون سیاسی نظام، که خواهان تغییر شرایط کنونی است، از هر نحله‌ی فکری و با هر مشی معینی، تعیین موضع خود در مقابل شخص هاشمی یا بررسی کارنامه سیاسی او طی سی و هشت سال گذشته نیست، ادامه…

۲۰ دی ۱۳۹۵

رفسنجانی: الگوی تغییر سیاسی و بنیان‌گذار خط میانه

سعید برزین

آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی نقش‌های متفاوتی داشت. هم در سیاست عملی مهم بود و هم در سیاست نظری نقش داشت. این را مدیون شخصیت خودش بود. یک سیاستمدار باهوش و زیرک و فرصت‌شناس و قاطع که اگر ضروری می‌شد نامهربان و متهاجم و بی‌رحم می‌شد. کار سیاسی را ادامه…

۲۰ دی ۱۳۹۵

بود و نبود هاشمی رفسنجانی

ابراهیم نبوی

به این روز فکر کرده بودم، اما همیشه امیدوار بودم چنین روزی به این زودی رخ ندهد. مرگ هاشمی همانند مرگ بسیاری از هم سن‌وسال‌هایش طبیعی است. سن او سن مرگ بود، اما طبیعی‌بودن یک واقعه نمی‌تواند از اسف‌بار بودن آن بکاهد. به هر تقدیر مرگ او رخ ادامه…

۲۰ دی ۱۳۹۵

شاگرد زرنگ انقلاب

فرخ نگهدار

هاشمی از معدود رهبران جمهوری اسلامی بود که، بدون پرورش در خارج یا تحصیلات آکادمیک، برخلاف هم‌نسلی‌های خود، ظرفیت آن‌را یافت که برای تطبیق نظام با نیازهای زندگی امروزین، و یا برای هم‌زیست‌کردن آن با جهان مدرن آستین بالا زند…

۲۰ دی ۱۳۹۵

هاشمی؛ مصلحتی که به حقیقت نرسید

محمد رهبر

برای نسل من که تا چشمِ هشیاری بازکردیم «امام» در ایوان دیدیم و «هاشمی» بر منبر نماز جمعه، درگذشت رفسنجانی حُزنی می‌آورد که اگر در خود بکاویم نه از غمِ مرگ کسی است که این چند روز آتی به امیرکبیر و پدر انقلاب و از این قبیل، نام‌بُردار ادامه…

۱۹ دی ۱۳۹۵

هاشمی ِخوب صداوسیما

طاها پارسا

«کندی» حاکم بر روند خبر رسانی در صداوسیما ناشی از ناگهانی بودن خبر و سردرگمی دست اندرکاران، نه با اصلِ خبر بلکه با «سیاست‌های خبری» در مواجهه با فوت هاشمی است. پس از اعتراضات ۸۸، تکلیف صدا و سیما، آشکارا با زنده‌ی هاشمی مشخص بود؛ رئیس تشخیص مصلحت نظام کم‌و‌بیش جایی در شبکه‌های آن نداشت. اکنون هاشمیِ خوب صدا و سیما از راه خواهد رسید..

۱۸ دی ۱۳۹۵

شعارهای ضد اسراییلی استاکس‌نت را کلید زد

فرزانه روستایی

وقتی رهبر کشوری مانند ایران، که فعالیت‌های هسته‌ای اعلام نشده دارد، در مراسم و سخنرانی‌های رسمی که از تلویزیون پخش می‌شود، در مورد نابودی اسرائیل که مهم‌ترین پایگاه آمریکا در منطقه خاورمیانه است سخنرانی می‌کند و تهدیدهایی را بر زبان می‌آورد که …

۱۵ دی ۱۳۹۵

روحانی ـ لاریجانی؛ نزاع دو نامزد رهبری

مرتضی کاظمیان

کمتر از پنج ماه تا انتخابات ریاست جمهوری آتی، چالش روسای دو قوه مجریه و قضاییه درباره پرونده‌های مالی دو سو، شدت یافته است. فردای مصاحبه تلویزیونی روحانی که وی به «حساب‌های نجومی» در قوه قضاییه اشارتی معنادار داشت، صادق لاریجانی واکنشی توام با اتهام نشان داد؛ او ادامه…

۱۲ دی ۱۳۹۵

استانبول؛ شادی از دست رفته یک شهر

مهدی تاجیک

خیابان‌های استانبول دیگر مثل سابق نیست. پلیس‌ها همه جا هستند و گوشه گوشه شهر پر شده از بنرها و بلیبوردهایی در محکومیت ترور و تمجید قربانیانی که از آنها با نام «شهید» یاد می‌شود. در ورودی مترو و مراکز خرید دستگاه‌های ایکس ری کار گذاشته شده و تعداد ادامه…

۱۲ دی ۱۳۹۵

سهم ما از گورخوابی

خالد توکلی

پس از انتشار گزارش روزنامه شهروند در باره گورخواب‌ها، اصغر فرهادی هنرمند نامی ایران، با نامه‌ای سرگشاده که مخاطب آن رئیس‌جمهور بود، افکار عمومی و مسئولین بلندپایه را با حساسیت بیشتر متوجه این مسئله اجتماعی می‌کند و از رئیس جمهور می‎خواهد هر از چندگاهی به صورت ناشناخته به ادامه…

۱۲ دی ۱۳۹۵

مرگ من روزی فرا خواهد رسید

سروش دباغ

پوران فرخزاد در هشتاد و سه سالگی روی در نقاب خاک کشید؛ خواهر بزرگتر فروغ که در دهه های اخیر آثار متعددی در حوزه های نقد ادبی، ترجمه، شعر، داستان نویسی و پژوهش دربارۀ زنان منتشر کرده است. پس از فروغ و فریدون، پوران، سومین عضو خانوادۀ تفرشیِ فرخزاد است که در سدۀ کنونی در فضای فرهنگیِ ایران زمین نقش آفرینی کرده است

۱۱ دی ۱۳۹۵

نکاتی پیرامون آتش بس روسی-ترکی در سوریه

علی افشاری

اگر چه تجربه‌ آتش‌بس‌های مستعجل و ناکام قبلی باعث می‌شود با دیده تردید به موفقیت آتش‌بس جدید نگریست، اما تغییر در موازنه قوای نظامی بعد از تسخیر شهر حلب و بالادستی روسیه در معادلات سوریه و هم‌چنین چرخش مواضع اردوغان در سوریه و نزدیکی به شرق، باعث می‌شود ادامه…

۱۰ دی ۱۳۹۵

از نامه تا گور

محمد رهبر

این نوشته درباره نامه آن سی نفر به حضرت ترامپ نیست و نیز قصد مرثیه‌خوانی بر بینوایانی که در گور زندگی را می‌میرند، ندارد اما برای این‌که ممکن است تا انتشار این چند کلمه، وقایع از حافظه کوتاه مدتِ  ایرانی نژادِ  ما برود، کمی از این دو اتفاق ادامه…

۰۹ دی ۱۳۹۵

این واکنش امیدبخش است

فرخ نگهدار

انتشار یک نامه سرگشاده ۳۰ نفره به آقای ترامپ و واکنش گسترده و صریحِ بی‌شماری از فعالان مدنی وسیاسی کشور به آن، مجالی نادر است برای شناخت بهتر حال و هوا و سمت‌‌وسوی تحول فکری و سیاسی جامعه فعالین ایرانی. در این رخدادها نکاتی درس‌آموز نهفته است که ادامه…