بایگانی

۲۸ مهر ۱۳۹۷

نسبت قیام امام حسین با صلح امام حسن

حسن یوسفی‌اشکوری

بحث پر چالش تعیین نسبت سیاست حسنی/ حسینی از روزگاری آغاز شده که تحول الهیاتی مهمی در تفکر شیعه در باب امامت و علم و عصمت رخ داده و این تحول در فهم پاره‌ای از گفتارها و رفتارهای امامان دوازده‌گانه مشکلات و موانعی ایجاد کرده است

۲۰ مهر ۱۳۹۷

پرخاشگری ایرانیان و بن‌بست بدیهیات

احسان ابراهیمی

۱- هربرت مارکوز (Herbert Marcuse) در کتاب خواندنی «انسان تک ساحتی» (One-Dimensional Man) در تحلیلی جامع در نقد دو نظام «سرمایه داری» و «کمونیستی»، به رشد و تولید «سرکوب اجتماعی»(Social Repression) همزمان و موازی با کاهش «پتانسیل انقلابی گری» اشاره می کند و ماحصل این رویکرد را، از ادامه…

۱۳ مهر ۱۳۹۷

چه درونم تنهاست

سروش دباغ

معنای سومی از تنهایی هم متصور است که سپهری در هشت کتاب با آن دست و پنجه نرم کرده است، و آن عبارت است از تنهایی ای که هیچ درمانی ندارد؛ یعنی شخص خود را تنها می یابد؛ در عالم تنها به دنیا آمده، و نهایتاً، به تعبیر آن روانکاو مشهور، هیچ کسی نمی آید[

۲۷ شهریور ۱۳۹۷

آیا قیام مسلحانه با هدف تغییر رژیم مجاز بوده است؟

حسن یوسفی‌اشکوری

از دشواری‌های رویداد کربلا و جنبش حسین بن علی، پاسخ به این پرسش بنیادین است که اگر جنبش امام حسین را جنبشی شورشی و انقلابی و براندازانه و حتی به تعبیر مطهری جنگ مسلحانه علیه حکومت وقت بدانیم، در چهارچوب گفتمان دینی و سیاسی نیم قرن نخست اسلام چه حکمی پیدا می‌کند؟ به عبارت دیگر، آیا چنین شورشی مجاز بوده و یا غیر مجاز و ممنوع؟

۲۰ شهریور ۱۳۹۷

بی نقد خمینی نتوان رهرو آزادی شد

نقدی بر نقد مصطفی تاجزاده بر دهه اول انقلاب

آقای تاجزاده یک خطای جا افتاده‌تان این است: ما قبلا شیفته افکار و شخصیت آقای خمینی بودیم. این شیفتگی مانع ادارک این مسنله بود که تفکر وی علاوه بر تصورات ما، بسیار جزمی و بسته و شخصیت وی علاوه بر برساخت‌های ما بسیار با تبختر و قساوت قلب هم بوده است. قبلا فکر می‌کردیم «بی عشق خمینی نتوان عاشق مهدی شد» اما امروز فکر می‌کنیم بدون نقد خمینی نتوان رهرو آزادی شد…از نقد آقای خمینی نهراسید. این هراس بیشتر ریشه‌های عاطفی دارد تا معرفتی. آن را در زورق هیچ مصلحت سیاسی نپیچید.

۱۷ شهریور ۱۳۹۷

روشنفکری دینی و مسألۀ سطح شیب‎دار

عرفان بادکوبه

 نقد مقالۀ «روشنفکری دینی و نقش آن در آینده سیاسی ایران»   مقدمه آرش نراقی در مقاله‎ای که در سایت بی‎بی‎سی فارسی با عنوان «روشنفکری دینی و نقش آن در آینده سیاسی ایران» به چاپ رسانده، ابتدا تقریری از نظریات دو تن از روشنفکران دینی معاصر، عبدالکریم سروش ادامه…

۰۴ شهریور ۱۳۹۷

اصلاح‌پذیری نظام سیاسی در ایران

علی‌رضا علوی‌تبار

در جریان تلاش‌های مداوم مردم ایران برای گذار به مردم‌سالاری، در مقاطعی این پرسش که «آیا نظام جمهوری اسلامی ایران، اصلاح‌پذیر است یا خیر؟» به‌صورت پرسشی محوری درآمده است. تجربه گذشته نشان می‌دهد، هرگاه تلاش جمعی مطالبه‌‌محوری در ایران به هدف اعلام شده خود نرسیده است، این پرسش ادامه…

۰۳ شهریور ۱۳۹۷

انگیزه‌‌ها و زمینه‌های اجتماعی رخداد کربلا

حسن یوسفی‌اشکوری

جستارهایی در تاریخ هفتاد سال نخست اسلام – قسمت سی و چهار درآمد به گمانم داستان جنبش امام حسین و واقعه کربلا و فاجعه عاشورا، مهم‌ترین و پیچیده‌ترین و به یک معنا مبهم‌ترین حادثه تاریخ اسلام و به ویژه هفتاد سال نخست آن است. این ماجرا در ذهن ادامه…

۲۷ مرداد ۱۳۹۷

بررسی حقوقی دادگاه‌های ویژه مبارزه با فساد اقتصادی

حسن فرشتیان

برخی از موارد دوازده‌گانه مندرج در نامه، از اختیارات رئیس قوه قضائیه بوده است و ایشان نیازی به اجازه نداشته است زیرا تحصیل حاصل است، ولی برخی دیگر از این دوازده بند، تقاضای اختیارات جدید و فراقانونی است، تفویض این اختیارات به رئیس قوه قضائیه، ناقض قانون است.
اصل یک‌صد و دهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، وظائف و اختیارات رهبر کشور را در یازده بند برشمرده است. امور مفوضه در نامه فوق، خارج از شرح وظائف و اختیارات رهبر در قانون اساسی است. نه رئیس قوه قضائیه، می‌توانسته است این اختیارات را از رهبر تقاضا کند، و نه رهبر می‌توانسته است این اختیارات را به رئیس قوه قضائیه واگذار کند.

۱۹ مرداد ۱۳۹۷

تاریخ فقه در خدمت حکمرانیِ بی‌مهار: نقدی بر کتاب مدخل علم فقه

فاطمه صادقی

  شکل‌گیری نظام جمهوری اسلامی، مجالی برای طرح بحث از نسبت میان فقه، حکومت و قانون بود. از همان ابتدای انقلاب چنین بحث­­ هایی مطرح شدند که مقتضیات حکومت جدید و طوفان حوادث، آنها را در پیچ تاریخ جا گذاشت. تنها دو دهه بعد و عمدتاً به دلیل ادامه…

۱۲ مرداد ۱۳۹۷

«حکمرانی مطلوب» و نواندیشی دینی متاخر

سروش دباغ

چهل سال از تاسیس حکومت دینیِ  در ایران معاصر می گذرد. نواندیشان دینی با عنایت به تجربه زیسته چهار دهه اخیر، به تفاریق در آثار خود درباره ربط و نسبت میان دیانت و سیاست و حکومت، سخن گفته، آثار و میراث نیکویی از خویش بر جای نهاده اند.[۱] ادامه…

۱۱ مرداد ۱۳۹۷

زهی خورشید در خورشید انوار

علی صنایعی

قرآن پژوه محترم، جناب مهندس عبدالعلی بازرگان، اخیراً در یادداشتی به نقد تئوری رؤیاهای رسولانه پرداخته اند و نکاتی را جهت نشان دادن تناقض این تئوری با نص قرآن بیان فرموده اند [۱]. گرچه صاحب این قلم نکته نوینی در یادداشت اخیر ایشان نسبت به مواضع پیشین، که ادامه…

۰۵ مرداد ۱۳۹۷

دموکراسی، لیبرالیسم و نواندیشی دینی

علی‌رضا علوی‌تبار

دوست گرامی و اندیشمند دکتر آرش نراقی، در گفتار و نوشتاری تحت عنوان «روشنفکری دینی و نقش آن در آینده سیاسی ایران» کوشیده‌اند، صورت‌بندی روشنی از دیدگاه‌های دو تن از نواندیشان دینی برجسته و معاصر ایران (آقایان دکتر عبدالکریم سروش و دکتر محسن کدیور) در مورد حکومت مطلوب ادامه…

۳۱ تیر ۱۳۹۷

معاویه؛ بنیانگذار اشرافیت عربی-اسلامی

حسن یوسفی‌اشکوری

جستارهایی در تاریخ هفتاد سال نخست اسلام – قسمت سی و سوم  درآمد در این جستار مهم‌ترین حادثه بحث‌برانگیز دوران خلافت معاویه بن ابی‌سفیان مورد واکاوی و مناقشه قرار می‌گیرد و آن اتهام بنیانگذاری اشرافیت عربی – اسلامی است. در ذیل همین عنوان موضوع مهم تعیین ولعیهد و ادامه…

۲۷ تیر ۱۳۹۷

موانع فلسفی فهم نظریه رویای رسولانه

احسان ابراهیمی

موانع فلسفی فهم نظریه رویای رسولانه (با نقدی بر نوشته اخیر عبدالعلی بازرگان) هر نظریه‌ایی در علوم انسانی، مبانی فلسفی اعم از وجودشناسیک و معرفت شناسیکی دارد که آن نظریه بر آنها استوار است ولو آگاهانه یا ناآگاهانه. فهم درست و ژرف هر نظریه ایی ممکن نیست جز ادامه…

۲۳ تیر ۱۳۹۷

تکلیم خدا با موسی؛ معارض ماهیت رؤیایی وحی

نیما حق پور

جناب دکتر سروش اخیراً تحت عنوان «زبان رؤیا، زبان حال» از نظریه «محمد؛ راوی رؤیاهای رسولانه» که در سال‌های اخیر مطرح نموده‌اند، مجدداً دفاع کرده‌اند. ایشان در پایان پیشگفتارشان توجه می‌دهند به آیه ۱۶۳ سوره نساء که می‌فرماید: «إنَّا أوْحَیْنا إلَیْکَ کَما أوْحَیْنا إلَى نُوحٍ والنَّبیّینَ مِنْ بَعْدِهِ ادامه…

۱۷ تیر ۱۳۹۷

زبان رؤیا، زبان حال

عبدالکریم سروش

پیشگفتار: دوست مشفق و قرآن پژوه محترم، جناب آقای مهندس عبدالعلی بازرگان، طال عمره و دام فضله، بر سخنان اخیر من در بی‌بی‌سی فارسی در باب قرآن، خرده گرفته‌اند و با استفاده از آیات قرآن  کوشیده‌اند تا سستی و نادرستی آراء مرا نشان دهند. این جهد مشکور، مرا ادامه…

۰۹ تیر ۱۳۹۷

روایات در ترازوی قرآن

سخن بر سر روایی و یا نارواییِ معرفتی شناختی و اخلاقیِ احکامی فقهی است که مبنای قرآنی ندارند و آیاتی در تایید آنها در متن مقدس دیده نمی شود

۰۲ تیر ۱۳۹۷

قرآن؛ کلام الهی یا سخن پیامبر؟

عبدالعلی بازرگان

سخنان اخیر جناب دکتر سروش در برنامه ۳.۵۹ دقیقه‌ای بی‌بی‌سی فارسی، در راستای همان نظریات جدید و بیانی دیگر از سخنان سابق ایشان است که چون در رسانه‌ای با مستمعین میلیونی پخش شده، مخاطبین میلیونی هم یافته و این قلم، همچون دیگران، به خود حق می‌دهد به چند نکته از تعارضاتی که چنین سخنانی با متن قرآن پیدا می‌کند در بندهای زیراشاره نماید:

۲۹ خرداد ۱۳۹۷

تاریخ نگری شریعتی در بوته نقد

حسن یوسفی‌اشکوری

در این نوشتار برآنم که «تاریخ نگری» و «تاریخی نگاری» دکتر علی شریعتی را طرح کنم و در حد لزوم و امکان مورد واکاوی و نقد و بررسی قرار دهم. این نقد و بررسی نه مریدانه است و نه دشمنانه بلکه تلاش بر آن است که نقاط قوت و احیانا ضعف دیدگاه ها و تحلیل های تاریخی نگرانه شریعتی مورد بحث و نقد و بررسی قرار بگیرد.

۲۹ خرداد ۱۳۹۷

چرا به شریعتی نیازمندیم؟

هادی حکیم شفایی

ضرورت بازخوانی و نقدِ میراث فکری گذشته انسان، تنها موجودی است که از خود برای نسل‌هایی که از پی می‌رسند، میراث به جای می‌نهد. تاریخمند بودنِ آدمی، بدون میراث، قابل تصور نیست. ما عملاً و قهراً و به ‌طور مقدر، میراث دار گذشتگان هستیم. فرزند آدمی، چشم در ادامه…

۰۸ خرداد ۱۳۹۷

پیمان‌شکنی آمریکا و انتقال سفارت به بیت‌المقدّس

طرح‌ پیشنهاد شناسائی بیت‌المقدّس به عنوان پایتخت اسرائیل، که تاریخ و جغرافیا و سوابق فلسطین و حقوق فلسطینی‌ها و ملاحظات دیگر ملّت‌ها و جنگ‌هاشان بر سر فلسطین و بیت‌المقدّس و همچنین، به زور و تجاوز کشور شدن اسرائیل را به‌کلّ نادیده اِنگاشته بود؛ بر این اساس که هر ادامه…

۰۴ خرداد ۱۳۹۷

داریوش آشوری: دنیای مدرن، تسلیمِ زبان نشد

موقعیت جهان سومی

زیتون: «موقعیت جهان سومی» عنوان گفتاری بود که داریوش آشوری برای یکی از «سلسله نشست‌های نظری پاریس» برگزید؛ این زبان‌شناس ایرانی، مهمان این دورهمیِ نظری بود که پایان هرماه با حضور جمعی از پژوهشگران و دانشجویان در پاریس برگزار می‌شود. به گزارش «زیتون»، آشوری نخست با اشاره به ادامه…

۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۷

پرسش از مشروعیت سیاسی خلافت معاویه

حسن یوسفی‌اشکوری

از آنجا که عموم شیعیان، ضمن دفاع و حمایت از صلح امام حسن، مشروعیت سیاسی خلافت و امارت او را مشروع و مجاز نمی‌‌دانند، از این رو در این جستار در این باب اندکی درنگ و تأمل رواست. دوم «داوطلبانه» بودن صلح و انتقال خلافت به معاویه به دست امام حسن.

۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۷

ملکیان، دین‌داری و ذات‌گرایی

گفت‌وگو با سروش دباغ

وقتی کسی در بحث و فحص‌های خودش به تاریخیت چنانکه باید توجهی ندارد و تطور ایده‌ها در طول تاریخ را چندان جدی نمی‌گیرد و مولفه‌ای مثل تعبد را برای یک برساخته اجتماعی در نظر می‌گیرد، که گویی رابطه این‌همانی بین تعبد و دیانت برقرار است، به نظر من چنین کسی ذات‌گراست

۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۷

در حصرِ روایت رسمی؛ مستند «قائم مقام» از نمای نزدیک

جهانگیر محمّدنیا

«قائم مقام»، نام مستندی صددقیقه ای از زندگی و زمانه آیت الله منتظری است که طی بیش از سه سال، به همّت یک گروه مستندساز جوان با گرایش سیاسی نزدیک به جریان اصول گرا، تهیه شده است. این مستند، با شعار ارائۀ روایتی بی کم و کاست از ادامه…

۰۸ اردیبهشت ۱۳۹۷

مستند «قائم مقام»، از آغاز تا پایان

مجتبی لطفی

  اول: انتخاب آیت‌اللّه منتظری به جانشینی رهبری • مستند در این باره تنها به نحو کلی به انتخاب آیت‌الله منتظری توسط مجلس خبرگان رهبری اشاره می‌کند، اما نه از فرایند آن، تعداد اعضاء و نه آراء نام می‌برد و این نقطه عطف مهم به درستی تبیین نمی‌شود. ادامه…

۰۴ اردیبهشت ۱۳۹۷

آیا امام حسن با معاویه به خلافت بیعت کرد؟

حسن یوسفی اشکوری

جدای از اصل صلح و واگذاری مقام امامت و خلافت به رقیب، آیا ایشان با معاویه بن ابی‌سفیان به خلافت بیعت کرده است یا نه. طرح این پرسش بدان دلیل است که در این باره برخی تردید کرده و حتی بدان پاسخ داده‌اند. البته در پی آن تحقیقی در باره اتهام مشهور همسرگزینی‌های پیاپی امام حسن و طلاق های فراوان او نیز ارائه خواهد شد.

۰۱ اردیبهشت ۱۳۹۷

اقتصاد ایران و سقوط ارزش پولی کشور

مهدی نوربخش

این روزها شاهد سقوط آزاد ارزش پول ملی کشورمان هستیم بدون آنکه دولت ضعیف آقای روحانی بتواند راهکاری چاره‌ساز ارائه کند. دلائل مختلفی برای این سقوط توسط اقتصاددان‌های کشور عرضه شده است، اما به سه دلیل بیش از دلائل دیگر باید توجه شود. نخست؛ دولت ضعیف دولت در ادامه…

۰۱ اردیبهشت ۱۳۹۷

سالک مدرن و خردورزیِ دلگشای

سروش دباغ

در این جستار برآنم تا با وام کردن مفهوم «خرد» به روایت شاعر و حکیم خراسانیِ قرن چهارم، فردوسی، از ربط و نسبت آن با مفهوم «عشق» در سنت عرفان ایرانی- اسلامی سراغ گرفته، آنرا تقریر نمایم.